Holbrooke maakt goede indruk in Azië

De Amerikaanse afgezant voor Pakistan en Afghanistan heeft gisteren zijn eerste reis door de regio afgerond. Hij heeft er vooral geluisterd.

Richard Holbrooke heeft de reputatie recht voor zijn raap te zijn, maar op zijn eerste bezoek aan Pakistan, Afghanistan en India als speciale afgezant van de Verenigde Staten heeft hij vooral geluisterd. Over één onderwerp sprak hij zich wel nadrukkelijk uit: het akkoord dat Pakistan gisteren sloot met moslimextremisten in de Swat-vallei. Omdat het leger de militanten niet kon verslaan, zwichtte de regering en stond het toe dat er islamitisch recht gaat gelden in de vallei.

„Wat in Swat is gebeurd toont de kern van het probleem aan”, zei Holbrooke gisteren aan het einde van zijn bezoek in New Delhi. „Voor het eerst in de zestig jaar sinds de onafhankelijkheid hebben uw land, Pakistan en de VS dezelfde vijand, die een directe bedreiging vormt voor ons leiderschap, onze hoofdsteden en onze mensen.”

Holbrooke staat voor de zware taak om een strategie te ontwikkelen die de oorlog in Afghanistan uit het slop moet trekken en moet voorkomen dat de situatie in Pakistan, waar kopstukken van Al-Qaeda zich zouden ophouden, verder verslechtert. Om dat te bereiken zal hij onder andere de spanning tussen Pakistan en India moeten sussen, de Amerikaanse banden met Iran en Rusland verbeteren en bij de Europese NAVO-bondgenoten aandringen op uitbreiding van hun militaire bijdragen aan de missie in Afghanistan. Het wordt „een zwaardere uitdaging dan Irak”, zei hij daarover zelf voorafgaand aan zijn reis.

President Obama wil vóór de NAVO-top in april een herziening van het beleid voor ‘AfPak’, zoals de twee landen tegenwoordig in het Witte Huis worden afgekort.

De noodzaak daarvoor blijkt bijvoorbeeld uit de reeks incidenten in de regio tijdens Holbrookes bezoek. Toen hij vorige week maandag in Islamabad aankwam werd bekend dat Pakistaanse Talibaan een Poolse ingenieur hadden onthoofd. Toen hij Peshawar bezocht, kwam daar een Pakistaanse parlementariër om bij een bomaanslag. In Kabul bestormden Talibaan het ministerie van Justitie en andere overheidsgebouwen, waarbij 27 doden vielen. In Uruzgan kwamen vijf kinderen om bij gevechten tussen Australiërs en de Talibaan. Er vielen dertig doden bij een Amerikaanse raketaanval in Pakistan.

Holbrooke moest alledrie de regeringen voorzichtig tegemoet treden. De VS willen dat Pakistan meer gaat doen om de schuilplaatsen van Talibaan, Al-Qaeda en aanverwanten aan te pakken, maar kunnen zich niet te hard opdringen. Veel Pakistanen vinden dat de VS het geweld zelf aanwakkeren door hun militaire optreden in Afghanistan. Van Karzai verlangt Amerika dat hij de corruptie aanpakt, maar Karzai reageert daar steeds geïrriteerder op. En India voelt zich als grootste democratie ter wereld veel te goed voor een afgezant. New Delhi heeft met succes in Washington gelobbyd om te voorkomen dat Holbrooke ook India in zijn portefeuille kreeg.

Afgaande op de verklaringen in de media lijkt Holbrooke een goede eerste indruk gemaakt te hebben. Met de Pakistaanse president Zardari sprak hij af te werken aan een ‘holistische benadering’, die wellicht ook een groot hulppakket gaat inhouden. Minister van Buitenlandse Zaken Qureshi sprak van „een nieuw begin”. India bracht de boodschap over dat Amerika Pakistan onder druk moeten zetten om zijn „infrastructuur voor terreur” compleet te ontbinden.

Met Karzai lag de verhouding het moeilijkst. Obama had vorige week nog gezegd dat Karzai „erg geïsoleerd staat” van wat er om hem heen gebeurt, waarop de Afghaanse president in interviews flink uithaalde over de burgerslachtoffers die de westerse troepen maken. Tegen Al-Jazeera zei hij zelfs dat de relatie met de VS „in crisis” verkeert. Maar Holbrooke kon toch goed nieuws melden: afgesproken is dat een Afghaanse delegatie gaat meewerken aan de ontwikkeling van de nieuwe Amerikaanse strategie.