Eerste zitting tribunaal Rode Khmer

Onder grote internationale belangstelling is vandaag in de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh het eerste proces begonnen tegen een leider van de Rode Khmer. Het hoofd van de beruchte S-21 gevangenis in Phnom Penh, die naar schatting 15.000 gevangenen liet executeren, was aanwezig maar kwam niet aan het woord.

Het was de eerste hoorzitting van het Rode Khmer-tribunaal, dat vandaag na lang uitstel begon. Dertig jaar na de val van het communistisch regime dat Cambodja bijna vier jaar tot een hel maakte, staan daar enkele hoge kaderleden terecht voor betrokkenheid bij de dood van naar schatting 1,7 miljoen landgenoten.

Het begon met een regiezitting in de rechtszaak tegen Kaing Guek Eav (67), alias Duch, die de S-21 gevangenis leidde. Van de vijf zaken die het tribunaal wil behandelen, is dit de meest overzichtelijke, aangezien Duch zijn misdaden heeft toegegeven. Na hem zullen vier andere Rode Khmer-leiders worden aangeklaagd voor misdaden tegen de menselijkheid.

De huidige Cambodjaanse regering van premier Hun Sen heeft weinig vaart gezet achter het tribunaal, en er ook weinig belang bij. Verschillende kabinetsleden zijn voormalige Rode Khmer-leden, net als hijzelf – voor hij het regime met steun van Vietnam omver wierp. In 2003 bereikten de Verenigde Naties en Cambodja na vier jaar onderhandelen een akkoord over het opzetten van een tribunaal.

Dat het sindsdien nog bijna zes jaar heeft geduurd tot de eerste hoorzitting, wordt gewijd aan vermeende corruptie, vertragingstactieken van de Cambodjaanse regering en aan een tekort aan geld. Het aanvankelijke budget van 56 miljoen dollar bleek al snel te weinig: nu probeert het tribunaal in totaal 143 miljoen dollar op te halen bij donoren, waarvan zo’n 100 miljoen binnen is.

Veel Cambodjanen vinden dat het tribunaal te laat komt. Zo is Rode Khmer-leider Pol Pot al in 1998 overleden. Wel is er veel steun voor het tribunaal: volgens een recente enquête denkt tweederde van het land dat het tribunaal goed is voor de nationale verzoening.