'Ze zijn onmisbaar, maar soms te klein'

Met hoeveel stadsdelen kan Amsterdam het best worden bestuurd? Burgemeester Cohen: „De centrale stad moet vaker de regie naar zich toetrekken.”

Op de Amsterdamse grachten razen steeds vaker bootjes met luidruchtige opvarenden. Op pleinen houden schreeuwende junks omwonenden soms wakker. Typisch de overlast van de grote stad, maar wie pakt de herrie aan? Het stadsdeel waar de boot of de junk doorheen gaat? De centrale stad? Allebei?

„Er is bestuurlijk een groot grijs gebied ontstaan”, zegt burgemeester Job Cohen. „Het is zaak dat we helderheid scheppen in de verdeling van taken en bevoegdheden van de besturen in Amsterdam.” Dat is ook een aanbeveling van de commissie-Mertens, die er onlangs voor pleitte om het aantal stadsdelen terug te brengen van veertien naar tien of zeven.

Sinds de verschijning van het rapport-Mertens kibbelen de politieke partijen in de hoofdstad vooral over de vraag wat het ideale aantal stadsdelen is, terwijl sommigen pleiten voor volledige opheffing. Morgen komt het college van B & W met een voorlopige reactie op het rapport-Mertens. Cohen wil aan de vooravond wat vertellen over de stadsdelen.

De stadsdelen zijn onmisbaar in Amsterdam, vindt hij. „Allereerst voor de stedelijke ontwikkeling. Een mooi voorbeeld is de herinrichting van het Timorplein.” Aan dit plein in stadsdeel Zeeburg is de oude ambachtschool verbouwd tot het budgethotel Stay Okay en het (film)theatercomplex Studio K, die de Indische Buurt omhoog trekken. „Dat had de centrale stad nooit zo kunnen regelen. Verder vormen de stadsdelen een sociaal netwerk, waarmee het bestuur contact houdt met de bevolking. Dat netwerk heeft bijvoorbeeld na de moord op Van Gogh ongelooflijk goed gewerkt.”

Cohen is het eens met Mertens dat er minder maar wel grotere stadsdelen moeten komen. „Sommige stadsdelen zijn gewoon te klein om veel goede mensen aan te nemen. En bij bestuurlijk overleg is er te weinig evenwicht tussen grote stadsdelen als Noord en Zuidoost en de kleinere zoals De Baarsjes.” Moeten er zeven of tien stadsdelen komen? ,,Dat vind ik de minst belangrijke discussie.”

Het is volgens Cohen veel belangrijker dat nu eens heel goed wordt bekeken wie waarvoor verantwoordelijk is. Dat is onlangs al gebeurd met het zogeheten ‘bestuurlijk toezicht’, waarbij onderwerp voor onderwerp is uitgekamd; van lozingen door woonboten tot illegaal gokken en van scholieren die de sfeer verzieken in de tram tot het slopen in monumenten. Cohen: „Het uitgangspunt is dat toezichthouders van het stadsdeel als ‘oren en ogen van een wijk’ zoveel mogelijk zelf doen en dat de centrale stad zich er alleen mee bemoeit als er gespecialiseerde kennis nodig is.”

Neem de overlast te water. Het stadsdeel let op de harde muziek en de golfslag van de boot, maar de centrale stad houdt toezicht als er veel recreanten afkomen op concerten of Gay Pride. Het stadsdeel bestrijdt de overlast door drugsgebruikers, maar als het uit de hand loopt komt de burgemeester met bijvoorbeeld een pleinverbod. „Op deze manier moeten we ook duidelijkheid scheppen bij de zorg, de inburgering, het jeugdbeleid en de gezondheid”, zegt Cohen.

Een voorbeeld is het leerlingenvervoer. „Dat liep onder meer niet goed doordat de organisatie ervan was verdeeld over de stadsdelen. Dat is nu gecentraliseerd.” Had de centrale stad niet ook in moeten ingrijpen in het conflict tussen het Rijksmuseum en stadsdeel Oud Zuid over de onderdoorgang? Cohen: „Misschien. De centrale stad moet vaker de regie naar zich toetrekken, maar het is de vraag of het in dit geval anders was afgelopen.”

De gemeenteraad moet in juni een knoop doorhakken over de stadsdelen. Het uitkammen van alle dossiers op de taakverdeling is zeer tijdrovend. „Het is de vraag of we daarmee op tijd klaar zijn”, zegt Cohen: „Maar deze operatie is zo belangrijk dat het desnoods maar wat later wordt.”

Eerder stadsdelen-nieuws op nrc.nl/binnenland