Patstelling voor Fortis Holding

De drie commissarissen van Fortis moeten een uitweg zoeken uit een complexe juridische kluwen. Loopt BNP Paribas weg van de onderhandelingstafel, dan dreigt er kastekort.

Een uitweg vinden uit het juridische imbroglio. Dat is de weinig benijdenswaardige taak voor de drie nieuwe commissarissen van Fortis, die gisteren in Utrecht benoemd werden door de aandeelhouders.

Eén van de drie, de Belg George Ugeux, nam al na enkele uren ontslag wegens onenigheid over het voorzitterschap. De andere twee, oud-ING-directeur Jan Zegering Hadders en voormalig Fortis-bestuurder Jozef de Mey, blijven aan als commissarissen. De Mey, voorgedragen door de Chinese verzekeraar en grootaandeelhouder Ping An, wordt de nieuwe president-commissaris.

Beiden zitten nu samen met Karel de Boeck, de bestuursvoorzitter van Fortis die al eerder verkozen werd, in de raad. Het drietal – het absolute minimumaantal om rechtsgeldig te kunnen vergaderen – moet de komende dagen een beslissing uitvoeren van de aandeelhouders die praktisch onmogelijk is.

Afgelopen woensdag besliste een flinterdunne meerderheid (50,25 procent) op de aandeelhoudersvergadering in Brussel dat de verkoop van 50,1 procent van Fortis Bank België aan een holding van de Belgische staat mag doorgaan. Deze verkoop was nodig opdat driekwart van de bank aan het Franse BNP Paribas kon doorverkocht worden.

Door het veto van de aandeelhouders moet het bestuur de transactie – die al is gesloten – terugdraaien en 4,7 miljard euro terugbetalen aan de Belgische staat. Maar dit geld heeft Fortis Holding niet: het is gebruikt om lopende schulden af te betalen. En eigenlijk wíl de beursgenoteerde holding dat ook niet terugstorten. „Het contract is uitgevoerd en betaald”, zei een woordvoerder. Draaien de nieuwe commissarissen de deal niet terug, dan hangt een reeks juridische claims als een zwaard van Damocles boven hun hoofd.

De juridische patstelling toont aan hoe complex de kluwen rond Fortis is geworden. Op de financiële markt wordt de situatie met argusogen gevolgd. De premie – of spread – op financiële producten die beleggers kunnen kopen om zich in te dekken tegen een faillissement van Fortis Holding steeg na het Brusselse veto in één dag van 142 tot 215 basispunten. Die van Fortis Bank België verdubbelde zelfs tot 158 basispunten.

De grote vraag is: wat gaat BNP Paribas doen? Haar transactie met de Belgische overheid, die begin dit jaar werd heronderhandeld om Fortis Holding meer waarde te geven, is afgeschoten. De kans is aanwezig dat de Franse bank zich uit het juridische mijnenveld terugtrekt. In dat geval moet Fortis ten minste 4,1 miljard euro op tafel leggen om de portefeuille met giftige kredieten te kunnen financieren. Dit kan de holding niet aan en zal leiden tot een kastekort van minstens 2,3 miljard euro. Dit geld zal ze moeten lenen en springt de staat in dat geval bij? Dit is niet zeker.

Ingewijden stellen dat de Belgische regering er weinig voor voelt om de Fortis-aandeelhouders nog cadeaus te geven. De bancaire poot van Fortis is nu voor 100 procent in een holding van de overheid geparkeerd, dus feitelijk genationaliseerd. Maar: „Zolang de commissarissen van Fortis niet formeel erkennen dat de beslissing van hun aandeelhouders onuitvoerbaar is, kunnen wij niet als de formele eigenaar van de bank beschouwd worden”, zegt een functionaris van de Belgische overheid – en in dat geval kan de staat niet autonoom nieuwe onderhandelingen aanknopen met BNP Paribas.

Er zijn echter redenen waarom BNP Paribas nog altijd wil doorgaan met de Fortis-deal. Fortis Bank België is, met 125 miljard euro aan spaardeposito’s en 4 miljoen particuliere klanten, een zeer aantrekkelijke prooi. De overname van de Belgische bank krikt het kernkapitaal van de Franse bank – dat nu circa 8 procent bedraagt – met 40 basispunten op. In tijden van crisis is dat mooi meegenomen.

De rechter die eind vorig jaar de verkoop aan BNP Paribas bevroor, verplichtte de Franse bank om uiterlijk tot 16 februari de bancaire poot van Fortis België financieel bij te staan als er zich problemen op de interbancaire markt zouden voordoen. Maandag loopt die termijn af en wat zal dan de reactie zijn op de de financiële en interbancaire markten?

Wellicht zullen de Fransen Fortis Bank België ook na die datum financieel blijven helpen. In hun contract met de overheid is echter een speciale clausule opgenomen. Als er voor 28 februari niet wordt voldaan aan het akkoord, dan kan de Franse bank zonder enig boetebeding weglopen.

Ondanks al die onzekerheid is er één lichtpuntje. De commissarissen van Fortis kunnen enkele miljarden euro verhalen op de Nederlandse staat. „Alles ligt panklaar”, zei scheidend president-commissaris Jan-Michiel Hessels hierover in Utrecht. Het gaat over meerwaarde op leningen die destijds door Fortis België aan Fortis Nederland werden verstrekt, en waarvoor de Nederlandse staat nu borg staat. Maar Hessels was zichtbaar blij dat hij die klus niet meer zelf hoeft te klaren.