Muilezel intelligenter dan zijn paardevader of ezelmoeder

De muilezel, de kruising tussen een paardehengst en een ezelin, blijkt bij proeven veel intelligenter dan ezels of paarden (Animal Cognition januari 2009).

Muildieren en muilezels vormden altijd al een aansprekend voorbeeld van hybrid vigour op fysiek vlak. Dat genetische principe – zoveel als ‘de kracht van de bastaard’ – behelst dat kruisingen vaak over kwaliteiten beschikken die de som van de delen overstijgen. Muildieren en muilezels zijn groter, robuuster en bezitten meer uithoudingsvermogen dan de ouderdieren. Nu komt daar mentale meerkwaliteit van de ezel-paardhybride bij.

Dierpsychologe Leanne Proops van de Universiteit van Sussex in Engeland beproefde met een team het leervermogen van paarden, ezels en muilezels. Muildieren, met ezelvader en paardemoeder, bleven buiten beschouwing.

In een reeks experimenten kregen de dieren keuzes voorgezet. Ze konden kiezen tussen twee voedselemmers die werden afgeschermd door een plaat met een duidelijke markering; bijvoorbeeld een zwarte cirkel tegenover een witte driehoek. De dieren leerden dat aan één van de twee symbolen een voedselbeloning in de emmer verbonden was – en dat in allerlei wisselende varianten.

De muilezels leerden duidelijk sneller. Ook wisten ze tussen meer soorten symboolparen onderscheid te maken dan ezels en paarden. Bovendien waren ze consistenter in hun keuzes: ze waren zeker van hun zaak. Ezels en paarden vielen na een eenmaal gelegd verband toch af en toe terug in twijfel en foute keuzes.

Proops twijfelt er niet aan dat dit een verschijningsvorm van ‘hybrid vigour’ is. Bij goed behandelde muilezels viel altijd al op dat ze nieuwsgieriger zijn dan ezels en vooral paarden.

Tegelijkertijd kwamen de dieren te boek te staan als erg koppig. Hun vasthoudende onwil te gehoorzamen, zelfs na mishandeling, werd wel geweten aan domheid ten opzichte van andere landbouwhuisdieren. Daar wordt nu ander licht op geworpen. Met lichte ironie stellen de onderzoekers dat hun faam, zoals die blijkt uit bijvoorbeeld de uitdrukking stubborn as a mule, juist alles te maken heeft met hun hogere intelligentie. Die maakt hen gevoeliger voor slechte ervaringen, die ze goed en langdurig opslaan. Ook lijden de dieren eerder onder verveling, zijn ze gevoeliger voor frustratie en raken ze eerder in verwarring door aperte inconsequentie in hun behandeling. Allemaal niet bevorderlijk voor willig presteren op afroep. Muilezels hebben natuurlijk een bezwaar bij overlevering van hun bijzondere inzichten aan het nageslacht – ze zijn steriel. Ze vormen een mentaal superras dat steeds opnieuw gecreëerd moet worden.

Frans van der Helm