Kans op trombose het grootst in een stoel bij het raam

Kunnen vliegtuigpassagiers het risico op trombose verkleinen? Niet zo makkelijk, ontdekten wetenschappers. Van belang is vooral de stoel bij het raam te mijden (British Journal of Haematology, februari).

Vliegen verhoogt de kans op trombose, bloedproppen in de aderen. Bij vluchten van meer dan vier uur wordt de kans op zo’n prop ongeveer één op 4.500. Dat kan van zichzelf al gemeen pijn doen, maar als de prop losraakt en de bloedtoevoer naar de longen blokkeert, is er sprake van dodelijk gevaar.

Epidemiologen van het Leids Universitair Medisch Centrum draaien wereldwijd mee aan de top van het onderzoek naar dit zogeheten Economy Class Syndrome. De door hen ontdekte genetische variant Factor V Leiden is een risicofactor. Te dik zijn, langer dan 1,90 meter zijn of de pil gebruiken ook. Vrouwen lopen sowieso meer risico dan mannen. De factoren zijn al een tijdje bekend, maar nu beschrijven de Leidenaren voor het eerst de invloed van gedrag op vliegtuigtrombose.

De voornaamste conclusie: de invloed van gedrag is maar beperkt, vergeleken met de medische factoren. Passagiers krijgen te horen dat ze veel water moeten drinken, maar epidemiologen vonden geen bewijs van het nut. Alcohol, vaak afgeraden, werkt juist een beetje preventief als je het bij één glaasje houdt.

Opvallend genoeg kregen mensen met steunkousen twee keer zo vaak trombose, terwijl elastische kousen juist bedoeld zijn om dat te voorkomen. Het kan zijn dat mensen met de bekende risicofactoren eerder zulke kousen aandoen, maar ook dat slecht zittende kousen ongezonder zijn dan geen kousen.

Opvallend: een stoel bij het raampje is twee keer zo gevaarlijk als een stoel bij het gangpad. Voor mensen met zwaar overgewicht vergroot een stoel bij het raam het risico op trombose zelfs met een factor zes. De verklaring is vermoedelijk dat passagiers daar meer opgepropt zitten. Bart Braun