Republikein Gregg bedankt

Nieuwsanalyse

De man die Obama’s lijnen met de Republikeinen moest openhouden, trekt zich terug. De polarisatie in Washington blijft bestaan.

Barack Obama’s pogingen de polarisatie van Washington te doorbreken, zijn voorlopig gestrand. Dat kan veilig gezegd worden nadat de Republikeinse kandidaat voor het ministerschap van Handel, de conservatieve senator Judd Gregg, gisteren plotseling besloot zich terug te trekken voor de kabinetspost.

Gregg werd sinds zijn voordracht vorige week door Obama gebruikt als bewijs dat de paranoïde verhoudingen in de hoofdstad wel degelijk te bestrijden zijn.

Als senator voor New Hampshire stemde Gregg de afgelopen acht jaar in met het economisch beleid van Bush. Ook voerde hij, een conservatieveling op het gebied van fiscale zaken, campagne voor John McCain. Obama noemde het dan ook „ongekend” dat juist hij bereid was zitting te nemen in zijn kabinet, een signaal dat „Washington wel degelijk kan veranderen”.

In de praktijk bleek daar de laatste weken al niet veel van. Obama’s voorstel de economie met zo’n 800 miljard dollar te stimuleren, kreeg tot gisteren steun van drie Republikeinse Congresleden. Het plan wordt waarschijnlijk vandaag definitief aangenomen. De ideeën van minister van Financiën Geithner voor de redding van de banken worden door de Republikeinen weggehoond. En conceptplannen om de huizencrisis te bestrijden krijgen eenzelfde ontvangst.

Het is nu dus wel duidelijk: Republikeinen zijn niet bereid met Obama’s regering te werken. Afkeuren en blokkeren – dat wordt de strategie, net als in de jaren negentig met Bill Clinton.

Uitgerekend Gregg was de man die Barack Obama op het oog had om de lijnen met de Republikeinen open te houden, vooral van belang nu het debat over de banken en de huizenmarkt de komende weken centraal staat in de VS.

Maar anders dan hij verwachtte, kwam Gregg afgelopen week zelf onder vuur te liggen. Zijn achterban in New Hampshire klaagde dat hij niet tegen Obama’s stimuleringsplan stemde (Gregg was formeel nog niet benoemd en hield zolang zijn senaatszetel aan). Hij koos een ongebruikelijke middenweg en stemde niet.

Bij zijn plotselinge terugtrekking, gisteren, zei Gregg dat het hem te laat ging dagen dat hij in de regering met andersdenkenden moest werken. Hij had bezwaren tegen het stimuleringsplan en refereerde aan een discussie over het bureau voor de statistiek.

Dat bureau speelt een gevoelige rol, omdat het de gegevens aanlevert waarmee kiesdistricten worden getekend. Het Witte Huis wil medeverantwoordelijkheid voor het bureau, dat onder de minister van Handel valt. „Het paste niet”, zei Gregg. „Het was een brug te ver.” Hij benadrukte dat Obama niets te verwijten valt. „Het was mijn fout, niet de zijne.”

Democraten reageerden verontrust, omdat Gregg de laatste dagen, zeiden ze, overgevoelig was voor kritiek uit eigen kring. Ook doorkruiste hij met zijn bekendmaking Obama’s voornemen de avondjournaals te domineren met een nieuwe toespraak over het stimuleringsplan; volgens Democraten nog een teken dat Gregg zich schikt naar Republikeinse strategen. Feit is dat Republikeinen in de Senaat Gregg als een verloren zoon verwelkomden.

Obama zelf bleef mild („Judd Gregg is een geschikte kerel”) maar zijn woordvoerder liet geen spaan van Gregg heel. Hij onderstreepte dat Gregg zelf het initiatief nam in Obama’s kabinet op te worden genomen – geen poging de relatie in tact te houden.

Na Bill Richardson en Gregg moet Obama nu op zoek naar een derde kandidaat voor het ministerschap van Handel. Maar vooral moet hij, met omstreden plannen voor de banken en de huizenmarkt voor de deur, op zoek naar nieuwe Republikeinen die hem willen steunen. Het was al moeilijk. Na gisteren lijkt het een bijna onmogelijke opgave.