Paella met kuiltje jus

Cabaret Por Dios, Javier Guzman. Gezien: 12/2 Kleine Komedie, A’dam. Tournee t/m 30/5 en volgend seizoen. Inl. 020-6228074, www.stand-upcomedy.nl * * *

Javier Guzman is half Spaans, maar daar heeft hij het tot dusver nauwelijks over gehad. Hij wilde gezien worden als „een gewone theatermaker, een gewone cabaretier”, zegt hij, en niet als de allochtoon die hij dus óók is. Het was geen punt. Pas nu, in zijn vierde theaterprogramma, is het dat wel.

Sinds hij in 2002 debuteerde, is er in Nederland immers het een en ander veranderd. De zaken zijn verhard. Hij heeft het over de opkomst van „dat nare nationalisme”, over de persoonlijke vrijheden die onder druk staan en de angst voor alles wat van elders komt. Het is opeens een thema geworden.

Nadat zijn vorige programma Delirium werd bekroond met de Neerlands Hoop voor aanstormend cabarettalent, zet Guzman ook Por Dios hoog in. Hij vertelt grappig en soms een beetje schrijnend over zijn komst naar Nederland, als klein jongetje, en zijn eerste jaren in Capelle aan de IJssel. Hij heeft het over zijn inburgering en over zijn pogingen beide culturen met elkaar te verenigen: „Maar paella met een kuiltje voor de jus is niet te vreten.” Hij legt het christendom en de islam vergelijkenderwijs naast elkaar en stelt spottend vast dat Nederland de vijfde wapenexporteur van de wereld is, maar het afsteken van vuurwerk vóór 31 december verbiedt. En hij hoont Wilders en Verdonk, al behoren die grappen tot de zwakste van de avond.

Niettemin is Por Dios een sterk, persoonlijk geëngageerd programma, tot Guzman zijn verontwaardigde stemverheffing halverwege de voorstelling ook begint op te zetten bij andere, veel trivialere onderwerpen. Dan verdwijnt de ernstige ondertoon waarmee hij tracht de tijdgeest in woorden te vangen en verandert hij allengs in een grappenmaker die verder niet zo veel te zeggen heeft. Een gewone cabaretier, die echter in één opzicht verschilt met heel veel andere gewone cabaretiers.

Guzman heeft wel een verhaal, maar laat het ditmaal veel te snel los. En hij komt er niet meer op terug.