Mensensmokkel blijft achtervolgen

Om mensensmokkelaars te kunnen pakken, moeten hun slachtoffers aangifte doen.

Eigenlijk hebben ze eerst rust nodig, zegt de ACVZ nu.

Ze werden gedwongen tot seks met tien tot vijftien mannen per nacht. Of gedwongen om te werken in de keuken van een restaurant voor anderhalve euro per uur, veertien uur per etmaal. Of om als huisslaaf dag en nacht beschikbaar te zijn. Als slachtoffers van mensenhandel uit hun benarde positie bevrijd zijn, zijn ze gehouden ze aangifte doen tegen hun handelaren om goede bescherming te krijgen. Zonder aangifte zijn ze vogelvrij.

Dat moet anders, stelt de onafhankelijke Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) in een advies van gisteren. Alle slachtoffers moeten bescherming krijgen, zegt de voorzitter van de adviescommissie Adriana van Dooijeweert.

Waarom worden slachtoffers alleen beschermd als ze aangifte doen?

„Het is ongelooflijk belangrijk dat mensenhandelaren worden aangepakt. Vervolging is lastig omdat ze opereren in een schimmige wereld waar bewijzen lastig te vinden zijn. Aangifte is bijna altijd noodzakelijk voor het strafproces.”

U adviseert drie maanden rust voor mogelijke slachtoffers. Waarom?

„We vinden dat zij zeker moeten zijn van een tijdelijk verblijfsrecht van anderhalf jaar. Deze mensen zijn vaak ernstig getraumatiseerd. Ze zijn doodsbang dat de handelaren hen weten te vinden of wraak zullen nemen op hun familie. Met die dreigementen houden handelaren hun slachtoffers jarenlang in hun greep. Die mensen moet je eerst de tijd gunnen om tot zichzelf te komen. Daarna moet goed gekeken worden of ze echt slachtoffer zijn. Daarvoor zou de immigratie- en naturalisatiedienst drie maanden de tijd moeten hebben. Als vaststaat dat ze slachtoffer zijn, krijgen ze een vergunning voor een jaar.”

Dus eerst beschermen en dan kijken of ze wel echt slachtoffer zijn?

„Daar komt het wel op neer. Als een buitenlandse vrouw wordt aangetroffen in een seksboerderij, dan is er een gerede kans dat ze verhandeld is. Bied haar bescherming en begin meteen een gedegen onderzoek. Dat geldt ook voor een illegaal die bijvoorbeeld onder erbarmelijke omstandigheden wordt aangetroffen in de tuinbouw.”

Slachtoffers die meewerken aan het onderzoek krijgen een verblijfsvergunning. Ligt misbruik niet op de loer?

„Dat is een risico, en we hebben indicaties dat het voorkomt. Nu mogen slachtoffers alleen in Nederland blijven als de daders worden veroordeeld of als het proces langer duurt dan drie jaar. Maar als daders niet veroordeeld worden, en dat komt regelmatig voor, dan sta je als slachtoffer raar te kijken. Ze worden niet langer beschermd, terwijl de handelaren niet erg blij met ze zullen zijn.”

Minderjarige slachtoffers worden nu soms opgesloten voor hun eigen veiligheid en om ze te behouden voor het proces. U adviseert voorzichtigheid.

„Opsluiten zonder misdrijf moet echt een laatste redmiddel zijn. Aan de andere kant gaat het vaak om kinderen, meestal meisjes van 14, 15, 16 jaar oud. We weten van Nigeriaanse meisjes dat ze regelrecht teruggaan naar hun handelaren als ze uit de opvang vertrekken. Omdat ze bang zijn voor wraak of een schuld moeten aflossen. Bij hen spelen ook voodoorituelen een rol. Je wilt eigenlijk dat deze kinderen snel teruggaan naar hun ouders of familie. Maar dat kan ook gevaarlijk zijn omdat de kinderen soms door hun ouders zijn verkocht.”

Volwassen slachtoffers belanden nu nogal eens in de vreemdelingenbewaring. Niet doen, zegt u.

„Daar horen ze zeker niet. Lang niet altijd worden slachtoffers van mensenhandel herkend. Daarom adviseren wij het zekere voor het onzekere te nemen. Als er ook maar de geringste aanwijzing is dat iemand slachtoffer is, moet hij zo behandeld worden. We adviseren om organisaties die mensenhandel bestrijden in te zetten om de politie te helpen. De mensen van dit soort organisaties hebben ervaring met deze groep. Ze pikken slachtoffers er makkelijker uit.”

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Mensenhandel

De kop van het artikel Mensensmokkel blijft achtervolgen (vrijdag 13 februari, pagina 10 en 11) is onjuist. Bedoeld wordt mensenhandel: het onder dwang vervoeren en/of huisvesten van mensen met uitbuiting als doel. Mensensmokkel is het illegale vervoer van mensen over internationale grenzen, vaak op eigen verzoek.