Grootste klappen moeten nog komen

De Nederlandse economie verkeert sinds april 2008 officieel in een recessie. De scherpe daling van de groei zal ook in dit jaar voor grote problemen zorgen.

Het is vrijdag de dertiende, en dat geldt zeker voor de Nederlandse economie. Uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat Nederland sinds het tweede kwartaal van 2008 officieel in een recessie zit. Eerder ging het CBS nog uit van een positieve groei in het eerste kwartaal en tweemaal nulgroei in het tweede en derde kwartaal. De krimp van kwartaal op kwartaal in het tweede, derde en vierde kwartaal bedroeg na de negatieve bijstelling respectievelijk 0,1; 0,3 en 0,9 procent. Drie kwartalen krimp, en het einde is nog lang niet in zicht.

Het is snel gegaan met de Nederlandse economie. Nog geen jaar geleden voorspelde het Centraal Planbureau een economische groei voor 2009 van 1,75 procent. Als dinsdag de nieuwe CPB-ramingen voor dit en volgend jaar uitkomen, zal die groei zijn omgeslagen in een forse krimp van in elk geval 2 en misschien wel 4 procent, verwachten ingewijden. Uitgaande van de meest positieve schatting komt dat neer op een verdamping van de groei van zo’n 24 miljard euro. In een jaar tijd.

Het beeld dat Nederland anders dan grote delen van de eurozone de recessie tot nu toe wist te ontlopen blijkt dus foutief. Dat kon ook niet anders, gezien het open karakter van de Nederlandse economie. De malaise geldt dan ook niet alleen voor Nederland. In de Verenigde Staten is door het Bureau of Economic Analysis het begin van de recessie achteraf al vastgesteld op het laatste kwartaal van 2007.

Ook de economie van de eurozone is in het vierde kwartaal van 2008 in versneld tempo verder gekrompen. De krimp bedroeg 1,5 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal, zo melde de Europese tegenhanger van het CBS, Eurostat, vanmorgen bekend. Duitsland, normaal de groeimotor in de eurozone, rapporteerde vanmorgen een economische krimp van kwartaal op kwartaal van 2,1 procent in het vierde kwartaal van vorig jaar. De economie van de eurolanden was in het derde kwartaal al met 0,2 procent gekrompen, na een even grote krimp in het tweede kwartaal. Dit betekent dat de eurozone sinds april al officieel in een recessie zit.

De CBS-cijfers van kwartaal-op-kwartaal over 2008, en met name die over het vierde kwartaal, bieden een zeer mistroostig beeld van de situatie. De bestedingen van huishoudens groeiden nog wel, zij het minimaal, en ook de overheid wist nog wat meer te besteden. Maar het exportvolume kelderde met 3,4 procent, terwijl de invoer met 2,1 procent daalde. Dat betekent dat het Nederlandse handelsoverschot, de kip met de gouden eieren voor de economie, flink is teruggelopen. De investeringen zakten in met 4,1 procent.

En de grote klap moet nog komen. Bedrijven zijn in het vierde kwartaal doorgegaan met produceren van goederen en diensten die zij niet hebben verkocht. Daardoor zijn de voorraden opgelopen, en dat flatteerde de economische groei, die anders nog een vol procentpunt minder was geweest. Die voorraden zullen moeten worden afgebouwd door minder te gaan produceren, zodat de inzinking in latere kwartalen alsnog komt.

Op jaarbasis deed de Nederlandse economie het in 2008 nog redelijk goed: 2 procent groei. Maar het CBS liet weten dat het een jaar met twee gezichten was. Hoogconjunctuur in de eerste, krimp in de tweede helft. Het verlies aan economische vaart van eind 2008 belooft niet veel goeds voor 2009. Beleidsmakers, bedrijven en burgers moeten zich schrap zetten voor een zeer slecht jaar. En daarbij: volgende maand is er weer een vrijdag de dertiende.