Gejaagd door de plicht

Dvd

Gonza, the Spearman Regie: Mashiro Shinoda € 17,95 * * * *

De Filmfreak is tien films onderweg met zijn koinobori-label, dat ‘Japanese cinema classics’ brengt uit de catalogus van de eerbiedwaardige Shochiku-studio. Die produceerde klassieke filmmakers als Ozu en Mizoguchi, maar ook jongelui als Miike, Kitano en Hou Hsiao-Hsien.

Het label brengt geen titels die je in de bak ‘3 voor 25 euro’ vindt; anderzijds zijn ze niet allemaal even klassiek. Zo is de deze maand uitgekomen Hiruko, the Goblin een tussendoortje van Shinya Tsukamoto, die in Tetsuo: Iron Man en Tokyo Fist zelfverminking tot een kunstvorm verhief. Wel herken je al zijn extreem hectische stijl, recent geëtaleerd in Nightmare Detective.

Ook Gonza, the Spearman kwam net uit: een samoeraidrama van de minder bekende regisseur Masahiro Shinoda uit 1986. Hij bewerkte een tragedie van Mozaemon Chikamatsu, de Japanse Shakespeare. En dus draait het om het het noodlottige conflict tussen plicht (giri) en gevoel (ninjo).

Gonza speelt in het vroege Shogunaat, toen Japan een geïsoleerde, semitotalitaire samenleving in geforceerde vrede werd. Samoerai bereiken met bloemschikken en poëzie meer dan met het zwaard. De knappe, opportunistische Gonza is kampioen met de speer, maar voor zijn carrière moet hij zich bekwamen in de theeceremonie. Hoewel verliefd op het meisje Oyuki, sluit hij een deal met Osai, de vrouw van zijn afwezige landheer Ichinoshi. Osai leert hem de finesses van de ceremonie als Gonza haar dochter trouwt – eigenlijk wil zij hem zelf. Rivaal Hannojo betrapt het duo bij een nachtelijke repetitie en vertelt het dorp dat ze overspel plegen. De plicht eist dan zelfmoord van Gonza. Maar om de eer van zijn landheer te redden, zo fluistert Osai hem in, kan hij nu beter overspel met haar plegen. Dan kan de landheer zich namelijk echt wreken. Dus vluchten ze, gejaagd door de plicht.

Vergeleken met Shinoda’s eerdere Chikamatsu-bewerking Double Suicide uit 1969, een gestileerde film waar acteurs gaandeweg poppen vervangen, is Gonza, the Spearman conventioneel. Wel blijft de jaren zestig-kritiek op het grote Japanse moeten. „De moeder van mijn drie kinderen doden, is dat dan mijn plicht”, zucht landheer Ichinoshi als hij op wraakmissie gaat.

Films van het koinobori-label zitten in smaakvol vale hoesjes van karton, met informatieve boekjes. Extra’s beperken zich helaas tot trailers van andere titels, waaronder een hele grappige Amerikaanse voor Three Outlaw Samurai die kennelijk ooit als exploitatiefilm draaide: „Rivers of Blood! A World in Turmoil!”.