En meteen weer terug

Rutger van Castricum geeft Wilders een roze boerka kado, dan kan hij zich vermommen.

Verslag van een tumultueus retourtje Londen. „Weer een sms van Wilders.”

Het is kwart voor twaalf als het perscentrum van Schiphol volstroomt met journalisten. Geert Wilders geeft dadelijk een persconferentie, heeft hij aangekondigd. Wordt hij wel of niet op het vliegtuig van British Midland naar Londen toegelaten? En, mag hij van de Britse autoriteiten dan alsnog het land in?

Niemand weet iets. British Midland heeft alleen maar een vaag persbericht gestuurd. Strekking: als iemand fit is en over de juiste papieren beschikt dan wordt hij vervoerd. Onder de journalisten gaat dan het gerucht dat Wilders er zelf toch van afziet. Op die vraag per sms, antwoordt Wilders binnen dertig seconden met een grap: „Nee, ik ga kroketten eten in Brussel.”

Dan meldt een collega: Wilders is in de buurt. Er zijn inmiddels zo’n vijftig verslaggevers, cameramensen en fotografen, uit Nederland en Groot-Brittannië. En er is een al wat oudere Italiaanse journalist. De meesten hebben vlucht BD 104 geboekt. Want de PVV-leider heeft de media gemeld dat hij die neemt, ondanks de brief die hij namens de Britse minister van Binnenlandse Zaken heeft gekregen en waarin staat dat hij niet welkom is. „We gaan lekker shoppen”, zegt een vrouw. De meesten verwachten dat Wilders niet door British Midland wordt toegelaten.

Dan komt Wilders ineens binnen. Hij heeft, zo zegt hij, „eigenlijk niets te vertellen”. Toch creëert hij zijn mediamoment: „Ik heb zojuist mijn ticket gekregen, ook voor de terugvlucht morgenvroeg. Ik hoop ze allebei te kunnen gebruiken.” Hij heeft wel een waarschuwing: de gezagvoerder heeft gezegd dat de media aan boord zich wel moeten gedragen, anders vliegt hij „rücksichtslos” terug.

Een reeks vragen volgt. Waarom hij toch gaat? Waarom geeft hij eigenlijk deze persconferentie? Een fotograaf vraagt of hij zijn paspoort wil laten zien. Dat doet hij. Cameraploegen verdringen zich om hem heen.

Wilders verdwijnt dan weer achter een deur. De journalisten die een ticket hebben haasten zich naar gate D22. Aan boord is er schrik. Geen Geert Wilders. Zou hij dan toch zijn tegengehouden? Of heeft hij iedereen bij de neus genomen? Nee, want hij liet net toch zijn boarding pass zien.

Vlak voor vertrek komt de PVV-leider binnen, met twee bewakers. Alle cameramensen en fotografen springen op. Ze duwen elkaar naar voren. Chaos, wanorde. Passagiers zijn verbaasd, geïrriteerd ook. „Doe even gewoon”, roept een jonge vrouw. En dan gilt ze naar haar familie: „Kijk ze eens tegen elkaar duwen.”

Het vliegtuig stijgt op. Verslaggever Rutger Castricum van GeenStijl zegt: „Hij zit wel rechts, uiterst rechts.”

Wilders zit voorin. Een plek naast hem is leeg. Zodra het kan, in de lucht, lukt het me om op die plek te gaan zitten. Weet hij wat er gaat gebeuren? „Ik weet net zoveel als jij.”

Dan probeert iedereen dichtbij te komen. Britse journalisten zijn het brutaalst. Zij nemen het gesprek over. Gaat hij niet alleen maar voor de media-aandacht? „Nee, ik wil laten zien dat dit het begin van het einde is van de vrijheid van meningsuiting in het Verenigd Koninkrijk.” Doet u dit niet voor uzelf? Bent u geen racist?

Wilders raakt geïrriteerd. „Laat me even uitspreken. Dit is geen fijn gesprek. Ik ben geen racist.” En: „Ik ben hier ook niet blij mee. Ik was liever gewoon naar uw land gegaan.” De Britse regering krijgt steevast het bijwoord: cowardly. Hij legt uit waar het allemaal om gaat: „Die gevaarlijke ideologie, de islam.” De Italiaanse journalist vraag of hij ook van plan is om naar Italië te gaan. „Ja, over een week”, zegt Wilders. De verslaggever van GeenStijl geeft hem een roze boerka, om incognito het land in te komen. Wilders geeft hem lachend terug. De Airbus zet de daling in. Iedereen moet weer naar zijn plek. Eenmaal geland willen de cameramannen zo snel mogelijk uit het vliegtuig. Ze staan te vroeg op. De piloot trapt hard op de rem. Sommigen vallen over elkaar heen, de bejaarde Italiaanse journalist ligt languit in het gangpad.

Op het vliegveld loopt de hoofdrolspeler naar de douane. In de nauwe gangen is het duwen en trekken. Dan gaat hij ineens rechtsaf, en wordt de rest tegengehouden. Nog te zien is dat hij achter een deur verdwijnt. Vertwijfeling bij de journalisten. Wat is er nu precies aan de hand?

Weer een sms naar Wilders. Een kwartier later antwoordt hij: „Ik ben aangehouden/detained en wordt over een uur teruggestuurd.”

De terugvlucht, de BD 111. Vertrek vier uur Britse tijd. Er zitten nu minder journalisten in het vliegtuig. Er is lichte spanning. Zit Wilders ook op deze vlucht? Dat zou het verhaal wel mooi rondmaken. Maar de plekken voorin zijn allemaal bezet. Hebben ze hem van een ander vliegveld laten vertrekken?

Dan komt hij toch binnen. Lachend loopt hij naar achteren. „Hoe hebben jullie dit vliegtuig kunnen vinden”, vraagt hij. Nu zit hij op laatste rij. Aan de linkerkant.

In de lucht staat hij weer iedereen te woord, zichtbaar vermoeid. Vijfenveertig seconden is hij ondervraagd. Toen was het over. Hij zat alleen in een kamertje, met een glaasje water. In een andere ruimte zag hij de Nederlandse ambassadeur, die vergeefs probeerde hem het land in te krijgen.

Was het het allemaal waard? „Het Verenigd Koninkrijk is vandaag twee eeuwen teruggegaan in de tijd. Enig lichtpuntje is dat er nu misschien meer discussie komt over de vrijheid van meningsuiting.” De volgende stap? Volgende week wil hij een debat met premier Balkenende en minister Verhagen (Buitenlandse Zaken) om te eisen „dat ze uit hun luie stoel komen, dat ze keihard tegen premier Gordon Brown zeggen: dit vindt Nederland onaanvaardbaar.”

Kwart over zeven landt het vliegtuig. Wilders is weer op Nederlandse bodem. Onder aan de trap komen twee gepantserde auto’s voorrijden. De PVV-leider is snel vertrokken. Bij de aankomsthal staan nog drie cameraploegen. Maar hij zal daar niet meer komen. Geert Wilders kiest zijn momenten.