Spel van start: zoek voorzitter EU-Commissie

Rond het Schumanplein wordt gesmiespeld over de kanshebbers op hoge Europese posten. De koers van José Manuel Barroso daalt. Bloggers maken stemming tegen hem.

„Iedereen Behalve Barroso.” Wie genoeg tijd doorbrengt rondom het Brusselse Schumanplein, hoort deze kreet steeds vaker. Diplomaten, Europese ambtenaren, lobbyisten en journalisten die elke vijf jaar meedoen aan het gezelschapsspel ‘Wie Wordt De Nieuwe Voorzitter Van De Europese Commissie?’ zeggen dat de kans dat José Manuel Barroso een tweede termijn krijgt, kleiner wordt. Hij zou zijn kansen, die in september nog aanzienlijk leken, hebben verbruid door te weinig leiderschap te tonen tijdens de financiële crisis.

Wie wel voorzitter wordt, daarover speculeert men nu. Zelfs de naam Balkenende valt.

Dat speculeren kan ditmaal ook online, zoals op de site ‘Tout Sauf Barroso’. In december lanceerde Jon Worth deze site, omdat veel mensen ontevreden zijn dat niemand het openlijk opneemt tegen Barroso. Worth, een fervent blogger, zat ook achter de ‘God Bestaat Niet’-campagne op Europese bussen.

„Het is verkeerd dat de Commissievoorzitter achter de schermen wordt uitgekozen,” zegt Worth. „Het is een belangrijke baan. Verder ben ik geen fan van Barroso. Hij is vooral bezig regeringsleiders te plezieren om een tweede termijn te krijgen. Hij heeft de Commissie gedegradeerd tot loopjongen van grote landen als Frankrijk en Groot-Brittannië. Maar hoewel de Europese christen-democraten hun steun voor Barroso’s herbenoeming al vorige herfst hebben toegezegd, schuiven andere Europese partijen geen kandidaten naar voren. De socialisten niet, de liberalen niet, de Groenen niet.’’

De site, waarop Barroso’s kanariegele hoofd prijkt met een kruis erdoor, daagt partijen uit met kandidaten te komen. Slechts 180 mensen tekenden de petitie. Op Facebook zijn 700 supporters. „Niet erg,” vindt Worth. „Europese politiek verander je niet zomaar. We krijgen veel hits, bekende bloggers vermelden ons. Op de site debatteren voor- en tegenstanders van Barroso. Geen slecht begin.”

Na de Europese verkiezingen, in juni, benoemen de 27 EU-regeringsleiders de nieuwe Commissievoorzitter. De laatste keren kozen ze voormalige premiers van niet te grote landen, die voor allen acceptabel waren en wier politieke kleur strookte met de ‘bloedgroep’ die de meeste stemmen haalde. Santer, Prodi en Barroso werden op het laatst uit de hoed getoverd. Wie al vroeg genoemd werd, haalde de eindstreep niet.

Worth’s site is een teken dat de eerste zetten in dit spel zijn gezet. Ander teken: Barroso geeft etentjes waarop hij gasten advies vraagt. Hij is tijdens de crisis zozeer naar de Britse en Franse kant overgeheld dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel hem kennelijk niet meer wil. Ook de Luxemburgse christen-democraat Jean-Claude Juncker twijfelt over Barroso. Juncker, leider van de ministers van financiën van de eurolanden, werd geregeld door de Franse president Sarkozy geschoffeerd. In strijd met alle afspraken probeerde Sarkozy zich het leiderschap van landen die met de euro betalen toe te eigenen. Daarmee probeerde hij Juncker te beschadigen. Barroso deed niets om de Luxemburger te verdedigen.

Afgelopen weekend vertelde Sarkozy Barroso telefonisch dat de Commissie slecht functioneert. Barroso’s entourage is furieus: stank voor dank! Nu zou de Portugees twee van de drie belangrijkste landen kwijt zijn. Wat de Britten willen, weet niemand.

„Europese socialisten,” weet Joan Marc Simon, „zijn verdeeld.” Simon leidt de Unie voor Europese Federalisten, die óók een site heeft om kandidaten te porren (‘Who Is Your Candidate’, 1200 handtekeningen). De Spaanse premier Zapatero steunt Barroso sinds die Spanje in november meekreeg naar de G20 in Washington. De socialistische Portugese premier Sócrates doet hetzelfde: hoe langer zijn aartsrivaal buiten Portugal blijft, hoe beter het voor hem is. En in het Europees Parlement wordt gefluisterd dat de socialisten geen kandidaat-Commissievoorzitter voorstellen, omdat zij al door de christen-democraten zijn ‘afgekocht’ met het parlementsvoorzitterschap voor de tweede helft van de totale zittingsperiode.

Het selectieproces wordt gecompliceerd doordat er wellicht nóg twee hoge posten te vergeven zijn: buitenlandvertegenwoordiger en voorzitter van de Europese Raad. Dit gebeurt alleen als het Verdrag van Lissabon, waarover Ierland in oktober een tweede referendum houdt, er komt.

In dat geval wil Sarkozy naar verluidt Landbouwminister Michel Barnier als Buitenlandvertegenwoordiger en de voormalige Britse premier Tony Blair als Raadsvoorzitter. Voor de Commissie zou Sarkozy zijn derde B, Barroso, hebben ingeruild voor Balkenende. Dit schreef Le Monde tenminste, Parijse bronnen citerend. Balkenende ontkent het formeel. Maar dat deed premier Kok in 1999 ook alsmaar, terwijl achteraf bleek dat hij juist wèl gevraagd wilde worden.

Balkenendes kansen worden in het Brusselse roddelcircuit als goed ingeschat. Hij is trans-Atlantisch en dus acceptabel voor Britten en Oost-Europeanen. Hij is op cruciale punten pro-Duits (begrotingsdiscipline), maar toont meer sympathie voor de Fransen dan Nederlandse premiers lang hebben gedaan. Alleen België zou mordicus tegen zijn.

Wat deze verhalen waard zijn, is in dit stadium nog moeilijk te bepalen. Ook de voormalige Deense premier Rasmussen wordt als Commissievoorzitter getipt. Brussel rest de komende maanden weinig anders dan verder te roddelen – eventueel ook in cyberspace.

Zie ook: .who-is-Your-candidate.eu