Het kwartaal van de waarheid

Dat wordt spannend morgen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek presenteert dan de economische groei over het vierde kwartaal van vorig jaar. Nóg spannender wordt het begin volgende week, wanneer het Centraal Planbureau (CPB) nieuwe ramingen openbaart over de verwachte economische groei in het lopende jaar en 2010. De vandaag begonnen begrotingsonderhandelingen binnen het kabinet staan in het teken hiervan.

De twee cijfers, de gerealiseerde groei over het vierde kwartaal en de geraamde groei over 2009, hangen sterk met elkaar samen. Duidelijk wordt met welk vaartverlies de economie het nieuwe jaar is ingegaan, en dat heeft grote gevolgen.

Wie nog steeds hoopt dat Nederland relatief onbeschadigd uit 2008 komt, kan beter de jongste statistieken er eens bij halen. De export daalde in november met 5 procent ten opzichte van een jaar eerder, de industriële productie kelderde in december met maar liefst 13 procent. Het volume van de detailhandelsverkopen zakte in november met 4,1 procent in, en de totale consumptie daalde met 0,4 procent.

Dat kan bijna niet anders dan leiden tot een economische krimp in het vierde kwartaal ten opzichte van het derde kwartaal. Analisten komen gemiddeld zo rond de 0,5 procent krimp uit, maar de onzekerheden zijn groot. Voorraadopbouw kan er voor zorgen dat het cijfer nog meevalt (en de klap een kwartaal later alsnog komt), maar het kan ook veel erger worden.

Wat betekent dat voor de ramingen van het CPB? Dat voorzag eerder een economische krimp van 0,75 procent over het hele jaar 2009, maar dat cijfer zal zeker neerwaarts worden bijgesteld. Stel dat de economie in het vierde kwartaal van 2008 met een half procent kromp ten opzichte van het derde, en dat deze mate van krimp zich ook in de eerste twee kwartalen van dit jaar voortzet, waarna het bloeden stopt en er geen kwartaalgroei is in de resterende twee kwartalen van 2009. In dat geval is er sprake van een economische krimp van 1,2 procent over heel 2009. Was er in het vierde kwartaal echter sprake van een krimp van een vol procent, dan komt bij een zelfde pad de daling over heel 2009 uit op 2,5 procent. Dat zit in de buurt van de 2,3 procent krimp die onderzoekers van ING voor heel 2009 voorspellen.

Let wel: de veronderstelde recessie is hier ideaal, hoe ironisch dat ook mag klinken. Een snelle val, een kortdurende bodem en herstel daarna wijst op de V-vorm. Een U-vormige recessie, met een bodem van stagnatie die veel langer duurt, is veel ongunstiger, om maar te zwijgen van de martelende L, die zich in Japan voortdeed. Vervelend dus, Unheimisch of Langdradig.

Maarten Schinkel