Formeel en stiekem

Stiekem ben ik wel opgelucht dat Groot-Brittannië Geert Wilders de toegang tot het land heeft ontzegd. Mijn vriendin en ik zijn dit weekend in Londen, en Fitna-rellen zijn wel het laatste wat je kunt gebruiken op Valentijnsdag. Voor je het weet gooien boze moslims weer schoenen naar het Parlementsgebouw, ontploft er links en rechts een metrobom, en als eenmaal duidelijk is dat een film van een Nederlandse parlementariër de aanleiding van al dat tumult is, zal de collectieve woede zich richten tegen alles wat Nederlands is.

Goed, dat denk ik allemaal stiekem. Formeel vind ik het godgeklaagd. Een burger uit een bevriend mede-EU-land zomaar de toegang ontzeggen is een grove schending van het Verdrag van Schengen (1985)!

De Britse regering heeft denk ik ook geworsteld met het stiekeme en het formele standpunt.

Na dreigingsanalyses heeft men kennelijk besloten: dit geeft te veel gefuck. Het formele juridische standpunt (vrij reizen voor EU-burgers) heeft stuivertje gewisseld met het stiekeme (we can’t take the risk).

De ellende is dat ik dit best begrijp. Als Geert Wilders aanbiedt de film Fitna bij mij thuis op de dvd-speler te komen vertonen, en ik daarop dreigbrieven in de bus krijg, zou ik ook zeggen: nou Geert, liever niet.

De ellende is dat dit exact Wilders’ gelijk lijkt aan te tonen. Formeel is er vrijheid van meningsuiting en van verkeer binnen de EU, maar die wordt momenteel door informele factoren (geweldsdreiging) ernstig ondermijnd. Hoe krachtig die factoren zijn, blijkt wel uit het feit dat alleen het afblazen van de filmvertoning kennelijk niet afdoende was. De Britten moesten de bedreigers tegemoetkomen met een ondubbelzinnige knieval.

Onze Buitenlandminister Maxime Verhagen (CDA) wilde de kritiek vóór blijven en tikte op z’n Twitter (een hippe mix tussen sms en weblog): „Gebeld met collega Miliband om ongenoegen kenbaar te maken over de beslissing van Londen om Wilders uit het Verenigd Koninkrijk te weren.” Een formeel correct standpunt, maar zal hij er werkelijk een grote zaak van maken? Of is hij eigenlijk ook wel opgelucht, stiekem dan?

Christiaan Weijts