Euthanasiedebat Italië woedt voort

De Italiaanse regering heeft met verschillende leden van de oppositie een akkoord bereikt over een verbod op elke vorm van levensbeëin-diging van ernstig zieken.

De maandag overleden comapatiënte Eluana Englaro is vandaag begraven. Haar zieke moeder en haar, na een juridische strijd van tien jaar, moegestreden vader waren daar niet bij. Ze wilden de confrontatie met de massaal naar het Noord-Italiaanse bergdorp Paluzza toegestroomde pers vermijden.

Vader Englaro zei tegen de media „wanhopig” te zijn. Hij wil rust en vrede, „maar het blijft een hel”. Hij realiseert zich dat met zijn dochters dood de strijdbijl nog lang niet is begraven in Italië.

Vanavond al zal de oppositie in Rome demonstreren ter verdediging van de grondwet. Er zijn 170.000 handtekeningen opgehaald tegen de manier waarop premier Silvio Berlusconi’s regering de scheiding der machten zou hebben geschonden.

Eerst probeerde de minister-president met een decreet het arrest van de Hoge Raad, dat de kunstmatige voeding van Englaro mocht worden gestopt, te doorkruisen. Vervolgens riep Berlusconi op tot een grondwetswijziging, omdat president Giorgio Napolitano het decreet weigerde te ondertekenen wegens strijdigheid met de grondwet.

„Het is niet de eerste keer dat Italië een plek is waar een politiek experiment plaatsvindt”, zei de initiatiefnemer van de handtekeningenactie Gustavo Zagrebelsky. „Dat gebeurde eerder met een model dat zich over heel Europa verspreidde. Is duidelijk wat ik bedoel”, zo vroeg hij al zinspelend op het fascisme.

Ook op de opiniepagina’s van kranten duurt de discussie voort. Roberto Saviano, schrijver van het boek Gomorra over de Napolitaanse maffia, schrijft: „Vader Beppino heeft een beroep gedaan op de wet, en de wet heeft zijn recht bevestigd. Is dat voldoende om een golf van haat en woede tegen hem te ontketenen? Is het christelijke naastenliefde hem een moordenaar te noemen?” Excuses zijn op hun plaats, meent Saviano.

Schrijver Umberto Eco spreekt vandaag op de voorpagina van la Repubblica schande van „de zoveelste aanval op de grondwet” door premier Berlusconi. Hij beklemtoont dat iedereen recht heeft om zijn eigen dood te kiezen.

Dit recht op zelfbeschikking lijkt verder weg dan ooit, nu Englaro is overleden. De regering heeft met katholieken uit de oppositie overeenstemming bereikt over een wetsvoorstel dat levensbeëindiging bij terminale zieken verbiedt. Naar verwachting zal het parlement dat dit voorjaar goedkeuren.

Italianen zullen volgens deze wet wel een wilsverklaring mogen opstellen. Maar de wet verbiedt euthanasie en ook het stoppen van een behandeling met de dood tot gevolg. In de wilsverklaring mag niet om stopzetting van (kunstmatige) voeding worden gevraagd, omdat voeding een eerste levensbehoefte is en niet een therapie.

„De wet maakt zichzelf overbodig”, concludeert oncoloog en ex-minister van Volksgezondheid, Veronesi. „Op deze manier zal niemand een wilsverklaring tekenen. Dat zou zinloos zijn.” Wie, aldus Veronesi, zijn pijnlijke levenseinde wil bekorten, zal dat nog meer dan nu in het geniep doen. Het Vaticaan mag dan de slag om Englaro hebben verloren, het zal de oorlog om het leven uiteindelijk waarschijnlijk winnen.