Carrièreman leeft voor zulke crises

Timothy Geithner beleefde gisteren zijn vuurdoop als minister van Financiën. Hij kan leunen op een rijke ervaring in crisisbestrijding.

Toen Robert Rubin, minister van Financiën onder Clinton, in 1999 afscheid nam van zijn ministerie, gaf Timothy Geithner hem bij wijze van grap een lijst met de titel ‘De Rubin-doctrine van de internationale financiële betrekkingen’. Regel nummer één daarvan: „De enige zekerheid in het leven is dat alles onzeker is.”

Die les past de 47-jarige Timothy Franz Geithner sinds drie weken zelf toe in zijn functie als minister van Financiën onder Barack Obama. De presentatie van zijn reddingsplannen gisteren vormde zijn eerste vuurproef. Voor het eerst sprak de man die jarenlang vooral zijn werk deed in achterkamers urenlang voor de microfoons om zijn plannen toe te lichten. En hij werd ‘lauwwarm’ ontvangen, concludeerde The New York Times vandaag.

Geithner was sinds 2003 voorzitter van de New York Federal Reserve Bank, de prominentste afdeling van het stelsel van Amerikaanse centrale banken. Strikt genomen was Geithner na Ben Bernanke de belangrijkste centralebankier van het land. Zakenbankier was hij nooit, carrièrepoliticus evenmin: het grootste deel van zijn loopbaan was hij uitvoerend maar ambitieus ambtenaar. Hij diende onder zowel Republikeinen als Democraten en is – naar verluidt – van geen van beide lid.

Op het gebied van overheidsingrijpen bij financiële crises heeft Geithner flink wat ervaring. In 1988 begon de zoon van een diplomaat en een pianolerares zijn loopbaan bij internationale afdelingen van het ministerie van Financiën. Hij werkte er twaalf jaar, onder vijf verschillende ministers van drie verschillende regeringen, onder meer als onderminister van Robert Rubin en Lawrence Summers in de regering-Clinton. Hij speelde een rol in het kalmeren van de crises in de opkomende markten van Mexico, Indonesië, Korea, Brazilië en Thailand tijdens de jaren negentig.

Geithner is op zijn 47ste nog steeds jongensachtig en grappig, en komt nauwelijks bedreigend over. De geboren New Yorker voorkwam in maart vorig jaar de ondergang van Bear Stearns, door JP Morgan Chase met een Fed-lening van 29 miljard dollar te helpen met de overname van Bear Stearns. Toen hij zich hiervoor in april 2008 naast Ben Bernanke in het Congres moest verantwoorden, was hij het die het woord voerde, en niet zijn bovengeschikte. Destijds al sprak hij zijn zorgen uit dat de crisis nog veel meer slachtoffers zou eisen. De maanden daarna verdween de zelfstandige zakenbank van het Amerikaanse toneel.

Geithner ‘won’ de strijd om het ministerschap van Harvard-hoogleraar Lawrence Summers. Summers vervulde die functie al kort tijdens Clintons presidentschap en zegt dat Geithner, toen zijn werknemer, één van de weinigen is die hem zonder terughoudendheid tegenspreekt. In hun samenwerking vulden Summers en Geithner elkaar perfect aan; waar Summers de uitgesproken en briljante, maar ook tactloze minister was, was Geithner zijn pragmatische, naar compromissen zoekende assistent. Summers is nu voorzitter van Obama’s presidentiële raad van economisch adviseurs, in deze tijden een van de hoogste en meest invloedrijke functies in het Witte Huis zelf.

De benoeming van Geithner tot minister van Financiën ging niet geheel vlekkeloos. Hij had in zijn tijd dat hij voor het Internationaal Monetair Fonds werkte 45.000 dollar te weinig belasting betaald. Ondanks protesten werd hij echter toch voorgedragen en benoemd.

Ook Geithners optreden in de crisis was nog even onderwerp van discussie bij zijn benoeming. Hij had voornamelijk zij aan zij met de Republikeinse minister van Financiën Henry Paulson gestreden, wat hem een wat onduidelijk profiel dreigde te geven in de regering Obama. Daarbij zou Obama breken met het beleid van Bush, zo bleek ook gisteren op de persconferentie van Geithner. Maar omdat anderen de eindverantwoordelijkheid voor het beleid droegen, en Geithner onpartijdig was, bleef diens reputatie onaangetast.

Obama en Geithner lijken een goed duo. Beiden spelen basketbal, en net als Obama heeft Geithner een internationale achtergrond. Obama woonde op Hawaï en in Indonesië, Geithner bracht een deel van zijn jeugd door in Zimbabwe, India en Thailand.

Een studievriend vertelde een lokale Amerikaanse krant dat hij Geithner vlak voor de zomer van 2008 vroeg of hij wel genoeg slaap kreeg. Het antwoord van de jongensachtige carrièreambtenaar was helder: „Wij leven voor dit soort crises.”