Breekbare beleggingen

Nobel streven van John Fentener van Vlissingen om in de nadagen van zijn carrière als reis- en vastgoedondernemer historisch Nederlandsch bedrijfserfgoed overeind te houden.

Dat riep de nu bijna 70-jarige zakenman althans, toen hij ruim vijf jaar geleden een meerderheidsbelang in de antieke aardewerkfabriek Proceleyne Fles nam. Dat bedrijf, opgericht in 1653, dreigde ten onder te gaan na een periode van wegblijvende Aziatische en Amerikaanse toeristen naar Nederland. Die vormen nog altijd de belangrijkste afzetmarkt voor de beroemde pottenbakker van Delfts blauw, die deze week een nieuwe bestuursvoorzitter benoemde.

In Fentener van Vlissingens ondernemersfilosofie, zo vertelt hij geregeld in interviews, staat rendement lang niet altijd op de eerste plaats. Stabiliteit en continuïteit zijn in zijn ogen vaak veel belangrijker. Als een bedrijf overeind blijft, medewerkers en klanten tevreden zijn, komt de winstgevendheid vanzelf. Hij vindt dat voor Nederland belangrijke bedrijven behouden moeten blijven. Wie daar de middelen voor heeft – zoals hij – moet daar uit historisch besef en maatschappelijke verantwoordelijkheid aan bijdragen.

Met die missie kan Van Vlissingen de komende tijd zijn chequeboek gereed houden. Hoeveel door de recessie bezwijkende bedrijven zullen de weg naar zijn hoofdkantoor in Zeist weten te vinden, om er een historisch bedelverhaal te houden?

Voor Porceleyne Fles heeft de SHV-telg in elk geval woord gehouden. Na zijn investering werd het beursgenoteerde bedrijf weer winstgevend. Hij stak er extra kapitaal in om twee evenzeer historische ondernemingen te kunnen laten overnemen. Met de aankoop van glasfabrikant Royal Leerdam (anno 1878) en voormalig edelsmid Van Kempen & Begeer (1789) weet Porceleyne Fles inmiddels de gehele tafel te dekken: behalve borden, nu ook glazen en bestek.

Van Vlissingen zal er trots op zijn, maar financieel veel wijzer is hij er niet van geworden. De koers van Porceleyne Fles staat na een opleving in 2007 weer op het niveau van 2003, toen hij instapte. Afgezet tegen de volwassen beursfondsen, geen uitzonderlijk beeld. Met de huidige crisis is een rendement van 0 procent in vijf jaar misschien zo gek nog niet. Er zijn mensen die grotere verliezen hebben geleden.

Voor zwaarder beleggersleed hoeft Fentener van Vlissingen niet ver te gaan. Zijn nichtjes Alicia en Tanetta beheren een beleggingsvennootschap van hun overleden vader Paul Fentener van Vlissingen (John’s jongere broer). Catharijne CV komt voor op de lange lijst van slachtoffers van de Amerikaanse miljardenoplichter Bernard Madoff.

Philip de Witt Wijnen