Voor zo'n cheque wil iedereen wel wapperen

De BankGiro Loterij deelde gisteren miljoenen uit aan een zaal vol kunstdirecteuren. De hoogte van de bedragen was nog een verrassing. „Het is net Sinterklaas.”

Tien minuten na de uitreiking was hij nog „heel emotioneel”, Reinier Sinaasappel, algemeen directeur van Singer Laren. „Eigenlijk tot tranen toe geroerd.” Zijn museum had zojuist een half miljoen euro toegekend gekregen op het zogeheten Goed Geld Gala.

Op die jaarlijkse bijeenkomst van de BankGiro Loterij wordt de helft van het ingelegde loterijgeld verdeeld onder culturele instellingen. Gisteren, in het Spoorwegmuseum in Utrecht, ging het om 58 miljoen euro voor instellingen op het gebied van cultureel erfgoed. Naar andere sectoren gaat geld via het Prins Bernard Cultuurfonds, dat 13,8 miljoen kreeg uitgekeerd.

Het Goed Geld Gala moet wel één van de vrolijkste en wonderlijkste kunstfeestjes van het jaar zijn. „Het is net Sinterklaasavond”, zoals Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes stelde. Onder leiding van ‘ambassadeur’ Albert Verlinde sprongen er achter elkaar directeuren verheugd op van hun stoel als zij aan de beurt waren om te vernemen hoeveel ton hun instelling zou krijgen. Voor zulke bedragen poseerden de directeuren bereidwillig met een foamen cheque van een halve meter voor de camera’s. Ook na afloop dromden ze gedwee samen voor een gezellige groepsfoto, waarbij iedereen uitbundig met zijn cheque boven het hoofd wapperde.

Bij directeur Sinaasappel kwamen de gevoelens zo hevig los omdat Singer Laren een ellendige periode kan afsluiten. Het museum was het belangrijkste slachtoffer van de golf diefstallen van bronzen beelden een jaar geleden. Het repareren van hun zwaar beschadigde Denker van Rodin is begonnen en met het loterijgeld kan de beeldentuin worden heringericht en een film worden gemaakt van de complexe restauratie.

Een even emotionele ontvanger van loterijgeld was directeur Emilie Gordenker van het Mauritshuis. Zij kreeg dan ook het meeste geld voor een eenmalig project: 2,6 miljoen voor de uitbreiding van het museum. Gordenker was sprakeloos. Na de uitreiking zei ze: „Dit is heel belangrijk voor ons, want die verbouwing is een grote kans om het museum aantrekkelijker te maken.” De hoogte van het bedrag was een verrassing. „Ik wist dat we een goed verhaal hadden, maar dit had ik niet verwacht. Na de anderhalf miljoen van het ministerie is dit een forse stap richting de 15 miljoen die we nodig hebben. Het is ook belangrijk omdat dit andere partijen over de streep zal trekken. En het is fijn dat ik als jonge directeur zo wordt gesteund.”

Pijbes: „Hier wordt groot gedacht. Als een project wordt gehonoreerd ben je meestal meteen klaar. Dan hoef je geen andere fondsen meer af.” Hij wees naar het Centraal Museum, dat bijna vier ton kreeg om de avonturen van de schilders Jan van Scorel en zijn leerling Maerten Heemskerck op een nieuwe manier onder de aandacht te brengen: door er stripboeken van te maken. Pijbes: „Dat zullen best mooie stripboeken worden, maar man, wat een geld! Dat geloof je gewoon niet.”

Zijn Rijksmuseum is de grootste beneficiënt van de BankGiro Loterij. Pijbes: „We kregen vorige keer 2,2 miljoen voor aankopen. Het nieuwe Rijks wordt apart gesteund. Voor de verbouwing is er structureel bijna een miljoen. Ons aankoopbudget is vier ton. Dat wordt verzesvoudigd door de loterij. Zonder de BankGiro Loterij zouden Nederlandse musea niet kunnen meedoen op de markt. Al deze directeuren zie je straks op de Tefaf, inkopen doen.”

In 2008 kregen al 45 instellingen structureel geld van de BankGiro Loterij, de meeste twee tot vijf ton jaarlijks. Gisteren kwamen er weer acht bij, waaronder De Fundatie in Zwolle en Het Fries Museum in Leeuwarden. Zij beginnen met vijf jaar lang twee ton.

Directeur Ralph Keuning van de Fundatie: „Met dit geld kunnen we echt wat betekenen, ook buiten de regio. Hiermee kunnen we werk toevoegen aan de collectie van Dirk Hannema en beelden kopen voor de tuin van kasteel het Nijenhuis in Heino/Wijhe.”

Op het gala is elk jaar ook aandacht voor de nieuwe wetgeving die de loterij bedreigt. De algemene stemming is dat de overheid zijn eigen Staatsloterij wil bevorderen. ‘Handen af’, is het motto. In zijn openingsspeech gaf loterijdirecteur Boudewijn Poelmann aan dat de directe dreiging is gepareerd. Na de lobby van de culturele instellingen was de minister van Justitie, Hirsch Ballin, teruggekomen op zijn plannen voor een nieuwe wet. „En nieuwe wetgeving uit Brussel gaat gelukkig in zijn eigen Europese tempo.”

In het Nederlandse wetsontwerp was geen onderscheid tussen niet-verslavende loterijen en risicovolle kansspelen. Poelmann hoopt op een „eigen loterijwet” en benadrukte hoe bijzonder het is dat een loterij zo’n groot deel van de inleg uitkeert aan cultuur.