Uitsterven dreigt voor salamanders

In de hooggelegen tropische wouden van Guatemala en Mexico sterven salamanders uit, waarschijnlijk doordat het gebied verdroogt door ontbossing op lager gelegen hellingen. Dat blijkt uit een studie die gisteren online verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences (Early edition).

Het nevelwoud van Midden-Amerika, Colombia en Ecuador is het soortenrijkste leefgebied van amfibieën ter wereld, en ook het meest bedreigde. Wereldwijd wordt eenderde van de amfibieën met uitsterven bedreigd. De helft van de kwetsbare soorten leeft in het onderzochte gebied.

Sinds de jaren zeventig gaat het wereldwijd slechter met amfibieën. De trend werd eind jaren tachtig voor het eerst opgemerkt. Vernietiging van leefgebied en een dodelijke schimmelziekte lijken de belangrijkste oorzaken. Bijna 90 procent van alle bekende amfibieënsoorten zijn kikkers en padden; hun situatie is het best gedocumenteerd. Van salamanders en wormsalamanders, de andere twee hoofdgroepen onder de amfibieën, is minder bekend.

De amfibieënexpert en evolutiebioloog David Wake (1936) deed in de jaren zeventig uitgebreide veldstudies naar salamanders in het hoogland van Guatemala (rond 3.000 meter). Tussen 2005 en 2007 keerden Wake en collega’s er terug. Van de zeven salamandersoorten die in de jaren zeventig bijvoorbeeld voorkwamen op de hellingen rond de Volcán Tajamulco bleken er nu vier verdwenen.

Vooral salamanders die op de grond leven, werden getroffen. Die hebben, aldus Wake, het meest last van de ontbossing van het Guatemalteekse laagland.

Maar de achteruitgang trof salamanders in de hele regio. Twee van de rond Tajamulco verdwenen soorten leefden destijds ook in grote aantallen op de 25 kilometer verderop gelegen Volcán Chicabal. Maar daar troffen de onderzoekers nu nog maar één exemplaar van één soort; de rest was weg.

Alleen de salamanders die in bromelia’s leven (planten die in bomen groeien en door hun bekervorm water opvangen) hielden op de berghelling wel goed stand.

De biologen vrezen verdere klimaatverandering: als de regio opwarmt, zullen de hellingen naar verwachting verder verdrogen.