Thuis wachten tot de brand voorbijtrekt

In Australië is discussie ontstaan over de rol van de overheid bij bosbranden. Nu zorgen burgers voor zichzelf en hun eigendom. Dat blijkt onvoldoende.

Vluchten of blijven? Die vraag stellen inwoners van de Australische staat Victoria zich elke keer als er bosbranden naderen. Door te vluchten redden ze hun leven, maar als ze blijven kunnen ze misschien ook hun huis en andere bezittingen veilig stellen. Duidelijk is dat bij de branden van het afgelopen weekeinde velen te laat hebben besloten om te vertrekken.

In Australië is nu een discussie ontstaan over de rol van de overheid bij bosbranden. De inwoners van het gebied hebben doorgaans hun eigen ‘brandplan’: ze maken een kring rond hun huis vegetatievrij, en houden het nat als de brand dichtbij komt. Ze overleven in hun huis terwijl de brand voorbijtrekt. Het vuur dat dit weekeinde in een strook van zo’n honderd kilometer door het gebied ten noorden van Melbourne trok, was in veel gevallen te hevig om zo stand te houden. De mensen sloegen op de vlucht, maar velen werden door de vlammen ingehaald. Tientallen personen zijn in hun auto’s verbrand, vaak zodanig dat identificatie niet meer mogelijk is.

Blijkbaar hebben veel inwoners van de kleine stadjes in het rampgebied de brand onderschat. „Ze hebben gewacht tot ze het vuur zagen”, zei de Australische bosbrandenspecialist Kevin Tulhorst tegen de BBC. Volgens hem is het juiste moment om te vertrekken „als je de rookpluim ziet, of als je er onder zit”.

Die waarschuwing zal de komende jaren alleen maar dwingender worden. Verwacht wordt dat door de klimaatverandering het bosbrandenseizoen in Australië langer wordt, en de kans op grote branden zal toenemen. Ook zijn de landelijke gebieden in Australië in de afgelopen jaren steeds dichter bevolkt geraakt, zegt Gary Morgan, hoofd van een onderzoekscentrum voor bosbranden. „Veel gemeentes moeten opnieuw nadenken over de vraag wie er in een risicogebied woont en wie er nog voorlichting moet krijgen en voorbereidingen treffen.”

Had de overheid een massale evacuatie verplicht moeten stellen? Dat is ongebruikelijk in Australië. Een probleem bij evacuaties is dat er altijd weigeraars zullen zijn. Bovendien beschikt het Australische bosbeheer over onvoldoende mankracht om alle huizen te beschermen. Om die redenen mogen burgers zelf achterblijven om hun eigendommen nat te houden en vonken te doven.

Premier Kevin Rudd en brandweerlieden verklaarden in de afgelopen dagen dat niemand had kunnen voorzien dat het vuur zich zo snel zou verspreiden. Maar het landelijke hoofd van de brandweer, Russel Rees, zei vandaag tegen internationale persbureaus dat er „alternatieven” moeten komen voor het huidige beleid.

Premier John Brumby van Victoria heeft opgeroepen tot de ontwikkeling van een landelijk waarschuwingssysteem voor bosbranden. Hij zei vandaag dat hij het idee al maanden geleden aan Rudd had voorgelegd. Momenteel waarschuwt de brandweer van Victoria via internet en radio, maar er is geen systeem om met alle burgers contact op te nemen, bijvoorbeeld via sms- of telefoonberichten. Brumby wil dat een speciale commissie het optreden van de overheid bij de branden van dit weekeind gaat onderzoeken.

Fotoserie Australische bosbranden op nrc.nl/foto