Singapore krijgt er heel veel taxichauffeurs bij

Werkloosheidsuitkeringen bestaan niet in Singapore. Nu er honderdduizenden banen op de tocht staan, trekken de expats weg. Voor de achterblijvers zijn de opties beperkt.

Van een recessie is in Singapore nog weinig te merken. In het centrum rijdt elke tien minuten een Ferrari of Lamborghini voorbij. Chique eetgelegenheden zijn lang van te voren volgereserveerd. En in het glimmende winkelcentrum Takashimaya staat een rij om de winkel van exclusief tassenmerk Louis Vuitton binnen te komen. „Geef uit nu het nog kan”, zegt een man die staat te wachten.

Ook bij het geldoverboekingskantoor in het afgetrapte winkelcentrum Lucky Plaza zijn de rijen even lang. Het winkelcentrum is met zijn Filippijnse restaurantjes en winkeltjes een trefpunt voor arbeidsmigranten. „Ze sturen nog steeds dezelfde bedragen naar hun familie”, zegt Ann Hechanova van OFW Remittance Services. „Maar de recessie is nog maar net begonnen. Misschien wordt het de komende twee maanden wel minder.”

Hoewel weinigen het nog merken, stevent Singapore af op wat de zwaarste recessie kan worden die het land ooit heeft gehad. De regering maakte onlangs bekend te verwachten dat de economie met 2 tot 5 procent krimpt. Tot nu toe lag het Singaporees record op 3,8 procent krimp in 1964.

Singapore gaat dit jaar meer records breken. De overheid publiceerde het grootste stimuleringspakket ooit, van 20,5 miljard Singaporese dollar (10,6 miljard euro). Daardoor zal het overheidstekort oplopen tot een nationaal record van 3,5 procent. En voor het eerst zal Singapore daarvoor de nationale reserves aanspreken, waarvan niemand behalve het autoritaire leiderschap van de stadstaat weet hoe groot die zijn.

Eigenlijk is het stimuleringspakket meer een reddingspakket. Want Singapore is met zijn 4,6 miljoen inwoners zo afhankelijk van wat er buiten de stadsstaat gebeurt, dat het stimuleren van de binnenlandse vraag weinig zin heeft. „De overheid probeert niet uit de recessie te komen door geld uit te geven”, zegt econoom Alvin Liew van Standard Chartered Bank. „Dat zou heel weinig impact hebben.” Vandaar dat het uitgavenpakket vooral gericht is op het redden van banen en het verzachten van de pijn voor bedrijven. Temasek, de staatsinvesteringsmaatschappij van Singapore, meldde vandaag in acht maanden 39 miljard dollar te hebben verloren op beleggingen.

De recessie zal even wennen worden. De bewoners van Singapore hebben jaren van ongekende expansie en rijkdom achter de rug, vertellen economen Suan Teck Kin, Ho Woei Chen en Chow Penn Nee van Singapore’s grootste bank, de United Overseas Bank. Suan: „Hoe mensen geld verdienden en uitgaven, was eigenlijk te gek. Ik ken een bank die elke drie maanden bonussen van honderdduizenden dollars uitkeerde aan zijn grootste verdieners.” Chow: „Pas afgestudeerden kregen salarissen van wel 10.000 Singaporese dollar per maand.”

Vooral de vastgoedmarkt ging door het dak. Verkoopdirecteur Mindy Yong van vastgoedbedrijf Debenham Tie Leung vertelt dat investeerders een jaar geleden blind huizen kochten. „Ze zagen een foto en tekenden voor de koop.” Sinds oktober is dat veranderd, zegt ze. Nog maar half zoveel expats informeren naar huurhuizen, investeerders krijgen lastiger leningen. Ze schat dat huur- en koopprijzen zo’n 20 procent zijn gedaald. Maar nog steeds staat in Singapore niets leeg en is wonen er peperduur. Yong plaatste net een Braziliaans gezin in een woning van 16.000 Singaporese dollar (8.200 euro) per maand.

Expats in Singapore worden vermoedelijk de eerste slachtoffers van de recessie. In de stadsstaat wonen een miljoen buitenlanders. Veel laagbetaalde Indiërs en Filippijnen zitten veilig in banen die Singaporezen toch niet willen doen. Maar westerlingen hebben veelal peperdure contracten in sectoren waar de hardste klappen vallen: de bankenwereld en de aan de handel gerelateerde dienstensector. De bank Credit Suisse voorspelde onlangs dat er dit jaar 300.000 banen verdwijnen, waarvan 200.000 van buitenlanders.

Dat begint al te gebeuren. Yong vond in november een huis voor een expat die een maand later alweer terug mocht naar Griekenland. En in het kantoor van 121 Personnel Services, dat huispersoneel zoekt voor expats, hebben de Filippijnse werksters er ook al last van. Mary-Fe Chavez verloor sinds september twee werkgevers aan de crisis: de een moest terug en de ander ging kleiner wonen.

Maar ook Singaporezen zullen de komende tijd met minder genoegen moeten nemen. Bonussen verdampen, de overheid heeft salarisverlagingen aangekondigd. De economen van UOB verwachten dat de werkloosheid zal stijgen van 2,6 procent tot misschien wel 6 procent, wat in een land zonder werkloosheidsuitkeringen betekent dat „er veel nieuwe taxichauffeurs bijkomen”.

En hoe lang zal het duren? Econoom Suan betwijfelt of de factoren die Singapore zoveel voorspoed hebben gebracht – de expanderende financiële dienstverlening, de toename van de handel en de Amerikaanse consumeerdrift – er straks nog zijn. Wie weet worden de fabrieken die in Singapore worden gesloten straks weer geopend in Vietnam. „Het kan zijn dat het niet meer zo goed wordt als het was.” Toch is hij niet negatief. Singapore is al begonnen met uitbreiden in andere sectoren zoals biotechnologie en toerisme. „We komen wel weer terug”, zegt Suan. „Ik weet zeker dat we weer iets nieuws kunnen bedenken.”

Lees meer over Singapore op nrc.nl/jakarta