Livni vecht voor haar toekomst

In Israël worden vandaag parlementsverkiezingen gehouden. Drie jaar geleden won Kadima, nu heeft de partij veel van haar glans verloren..

Ze is afgevallen en oogt, ondanks een strijdlustig gebalde vuist, vermoeid. Tzipi Livni beklimt het podium terwijl een house-versie van het Israëlische volkslied uit de luidsprekers schalt. De lijsttrekker van de regeringspartij Kadima vertelt over haar jeugd. Haar vader, die haar de liefde voor Israël bijbracht, haar vroege herinneringen, en haar droom om premier te worden. Met een subtiele sneer naar Benjamin Netanyahu, de leider van haar vroegere partij Likud, zegt ze: „Ik heb de partij verlaten die op alles ‘nee’ zegt. Israël is sterk geworden door af en toe belangrijke beslissingen te nemen.”

Deze avond is Tzipi Livni neergestreken in Tamra, een dorp in het noorden. Het publiek bestaat uit druzen, een kleine groep Arabische inwoners van Israël die voor een groot deel op Likud en Kadima stemmen. Livni zegt dat Kadima, om bij de verkiezingen voor de Knesset de grootste partij te worden, de steun van iedere kiezer in Tamra nodig heeft. „Maar lukken gaat het zeker, daar ben ik van overtuigd.” Weg is ze weer, naar een volgende bijeenkomst.

Na afloop van de bijeenkomst laat Majalli Wahabi, onderminister van Buitenlandse Zaken, een druus en Kadima-prominent, toch enige twijfel doorschemeren. „Ik hoorde bij de kleine groep die met Ariel Sharon Kadima oprichtte”, zegt hij. „Ik heb gezien dat we moeilijke jaren hebben gehad.” De door schandalen geplaagde premier Ehud Olmert, zegt Wahabi, heeft de partij veel schade berokkend. Pff, zegt hij, „ik had graag gezien dat we een onkreukbare, boven alle twijfel verheven leider hadden gehad. Maar ja, dit is niet de perfecte wereld.”

Drie jaar geleden blies Kadima (Vooruit), de nieuwe middenpartij van Sharon, alle concurrentie weg in de verkiezingen – al was Sharon zelf kort tevoren in een coma beland. Het rechtse Likud liep leeg, de nieuwe politiek die Kadima beloofde kreeg van de kiezer een kans. De partij, die was gevormd rond Sharon, had geen ideologie, geen echte standpunten en geen geschiedenis. En dat was voor de kiezer maar goed ook.

Drie jaar regeringsmacht heeft van Kadima ‘oude politiek’ gemaakt. In peilingen stevent de partij vandaag af op verlies en wordt ze iets kleiner dan het wedergeboren Likud. Livni, eerst gedoodverfd premier, moet nu vechten voor haar politieke toekomst.

Vooral het premierschap van Olmert heeft de partij weinig goed gedaan. Olmert is al een jaar voornamelijk in het nieuws om de schandalen waarin hij verwikkeld is geraakt. De politie onderzoekt tal van aantijgingen tegen de man die het leiderschap na het wegvallen van Sharon op zich nam. Livni, minister van Buitenlandse Zaken, riep Olmert voortdurend op de eer aan zichzelf te houden, maar tot vandaag is hij gewoon premier. In de campagne speelt hij uiteraard geen enkele rol. Nergens treedt hij op, nergens wordt hij aangehaald, alsof hij niet bestaat.

„Kijk naar wat ons de laatste jaren overkomen is”, zegt minister Ze’ev Boim van Volkshuisvesting. Net als Livni verliet Boim, een oude rot in de Israëlische politiek, Likud in 2005 voor Kadima. „We zijn Sharon kwijtgeraakt. Daarna begon de oorlog in Libanon, waar we gewoon fouten hebben gemaakt. Vervolgens hebben we een premier wiens gedrag onderzocht wordt. Geen wonder dat Likud nu al een feestje viert.”

Tijdens de campagne die Livni voert om eindelijk premier te worden, is niet duidelijk geworden wat ze precies wil. Op televisiespotjes prijst ze zichzelf aan met de aanbeveling dat ze goede internationale relaties heeft, folders gaan vooral over het gevaar van Netanyahu voor Israël. In Tamra zegt ze dat ze vrede wil met de Palestijnen, maar ze laat zich niet uit over een plan. De enige aanbeveling lijkt dat Livni, in tegenstelling tot Netanyahu en Barak, nog geen premier is geweest. Livni, toch ook een politica met een lange carrière, die als Obama verandering brengt. Boim: „Ik leg het de mensen overal uit. Herinner je de tijd dat Bibi en Barak premier waren, hoe rampzalig zij het land leidden. Tzipi verdient een kans.”

Fotoserie Israël naar de stembus op nrc.nl/foto