Het grootste gelijk creëren

Wat kan het een mens toch met een intense blijdschap en dankbaarheid vervullen om Bert Dorenbos, oud-directeur van de EO, op televisie te zien. Blijdschap en dankbaarheid dat mensen zoals hij tegenwoordig zoveel minder invloed hebben dan vijftig, zestig jaar geleden.

Dorenbos zat donderdag bij De Wereld Draait Door om te praten over de huidige EO-directeur Andries Knevel. Knevel had in een ander tv-programma, ’t Zal je maar gebeuren, afstand genomen van het creationisme. Dat had hij vier jaar eerder ook al eens gedaan, maar nu zag je hem zelfs een verklaring ondertekenen waarin hij zei nog wel in God als schepper van de wereld te geloven, maar niet dat al dat scheppen in letterlijk zesmaal 24 uur was gebeurd.

Dorenbos boos, natuurlijk – of verdrietig, hoe moet je het noemen. Het is een wonderlijke emotie om naar te kijken: iemand die gepikeerd is omdat hij geen gelijk krijgt, terwijl hij er zelf nog steeds zó van overtuigd is dat hij ooit op een soort definitieve manier gelijk zal krijgen dat het hem niet zou moeten kunnen schelen, maar dat doet het natuurlijk toch. Hij zag eruit als een ijsbeer die het smelten van zijn eigen schots ontkent, maar wel vaag beseft: ‘er is iets aan de hand’.

Het probleem met Dorenbos is niet dat hij gelooft, maar dat hij dat op een beperkende manier doet én dat hij die beperkingen zo graag aan anderen wil opleggen. Waarom zou je het scheppingsverhaal letterlijk moeten nemen? Daarmee maak je de hele schepping – als je al gelooft dat het een schepping is – kleiner, benauwder, minder iets om ontzag voor te hebben. Of om van te genieten.

Dorenbos is ook voorzitter van de anti-abortusclub die ‘levensechte’ plastic foetussen wil rondsturen. Weerzinwekkend. Ook omdat een tien weken oude ongeboren baby er in het echt veel meer uitziet als een alien (met het restant van een staartje, de ogen meer aan de zijkant van het hoofd en nog zonder oorschelpjes) dan Dorenbos’ uit effectbejag verschattigde versie.

Hij is dus bereid om te liegen voor zijn waarheid. Dat maakt de wereld niet alleen benauwder, maar ook lelijker. Daar kan geloof toch niet voor bedoeld zijn.

In De Theoriefabriek bespreekt Ellen de Bruin elke week al dan niet gangbare theorieën over menselijk gedrag.