Het ene optreden na het andere...

Het gemiddeld jaarinkomen van een beroepsmuzikant in Nederland is zo’n 12.000 euro.

„Soms is het wel jammer dat je na 150 shows weer een bijbaan moet zoeken.”

Leven van de muziek. In Nederland is het haast niet te doen. Tenzij je Frans Bauer of Jan Smit heet en je niet zozeer met je muziek als wel met je real life soap en/of eigen kledinglijn bij een groot warenhuis goed verdient.

Voor de gemiddelde beroepsmuzikant in Nederland – het soort dat deel uitmaakt van een band, pop- of rockmuziek maakt, en iedere week een paar keer op het podium staat – is het meer een kwestie van ‘net aan’. En dat meestal mét bijbaantje.

Dat blijkt uit het onlangs gepresenteerde onderzoek Pop, wat levert het op? dat uitgevoerd is in opdracht van enkele muziekbonden. Het gemiddeld inkomen van de beroepsmuzikant in Nederland ligt rond de 12.000 euro per jaar. De belangrijkste muziekinkomsten komen van optredens, auteursrechten en royalty’s. Maar de helft van dit bedrag komt van bijbaantjes, blijkt ook uit het onderzoek onder 500 professionele muzikanten.

Bijverdienen is, wanneer je professioneel muzikant bent, niet eens zo makkelijk. Zo is Jelle Schrooten (31) in de acht jaar dat hij voorman van de Rotterdamse band Face Tomorrow is, al meermalen ontslagen. Omdat hij nét iets te vaak na een weekeinde lang optreden op maandag ziek was, of omdat hij regelmatig op vrijdag vrij moest hebben om op tijd bij een show te zijn. Hij heeft lesgegeven en in een psychiatrische inrichting gewerkt. Alles botste met de muziek: „Als je om vijf uur ’s ochtends pas thuis bent van een show, zit je eerst nog zeker twee uur op de bank te stuiteren eer je kunt slapen. Sta dan maar eens een paar uur later voor de klas.” Dus heeft de Rotterdammer nu een flexibel baantje bij de kinderopvang en werkt hij zoveel hij kan. Want ook al besteedt hij een volle werkweek aan de muziek, het geld van zijn bijbaantje is het geld waarvan hij moet leven. Ondanks het platencontract dat de band afgelopen jaar afsloot, de vier cd’s die ze hebben uitgebracht en de honderden optredens wereldwijd, waaronder op Lowlands en Pukkelpop. De band kan zichzelf bedruipen – de oefenruimte wordt betaald, de merchandise gemaakt, en voor een toekomstige plaat wordt gespaard –, maar voor de bandleden zelf blijft er weinig over. Schrooten: „Het is keihard werken, eigenlijk alleen om je hobby voort te zetten.”

Schrooten heeft het er voor over, net als Maurits Westerik (26) van de Utrechtse band GEM. Na een paar jaar leven van optredens en de WWIK – uitkering voor kunstenaars – moet hij een dezer dagen weer aan een bijbaantje gaan denken. Waarschijnlijk wordt het een call center. In die hoek heeft hij eerder gewerkt, daar hebben ze de meest flexibele werktijden. Dat moet ook wel, want als radio-dj Giel Beelen vraagt of je ’s ochtends even langskomt om je nieuwe single te promoten, moet je ‘ja’ kunnen zeggen, vindt Westerik.

Dat de zanger tegenwoordig muziek kan maken zonder dat het hem of zijn bandleden iets kost, ziet hij als een luxe. „Ik heb ook nooit het idee gehad dat ik er veel geld mee zou verdienen. Als je een huis of auto wilt kopen, moet je niet bij de firma GEM zijn. En dat is niet erg. Al kan het soms wel jammer zijn dat je zo hard werkt, en er niet van kunt eten. Dat je na een paar weken toeren in het buitenland thuiskomt en er wederom niet veel meer geld is binnengekomen dan er is uitgegaan. En dat je na 150 shows weer een bijbaan moet zoeken.” Het is niet voor niets dat twee van de originele bandleden van GEM, de gitarist en drummer, in 2006 de band verlieten.

Ook de leden van de Amsterdamse band Hit Me TV, van wie de debuut-cd vorig jaar goed ontvangen werd, werken er alle vier naast. Bassist Thijs van Vuure (28) staat drie dagen per week voor de klas op een middelbare school. Hij doceert biologie en algemene natuurwetenschappen. Geen suf baantje – zelfs iets waar hij van geniet – ook al is de combinatie soms zwaar. Maar de baan gaat niet vóór de muziek: „Als een band als Franz Ferdinand ons nu vraagt om mee op tournee te gaan, zeg ik direct op.”

Van Vuure gaat er vanuit dat hij en zijn bandleden, hoe moeilijk het in Nederland ook is, ooit rond gaan komen van de muziek. „Het zou ook raar zijn als dat niet zo was. Anders blijf je een hobbybandje.”

Daan Schinkel (39) heeft, als het aan hem ligt, zijn laatste bijbaantje vorig jaar vaarwel gezegd. Hij is de orgelspelende helft van het duo zZz. Vorig jaar, tijdens de opnames van hun laatste cd Running with the Beast, moest Schinkel nog bijklussen bij een marktonderzoekbureau om de huur te kunnen betalen. Eerder kookte hij in een Japans restaurant. Maar nu zijn er optredens – „heel veel optredens” – en krijgt het duo twee keer per jaar een envelop van Buma/Stemra, de belangenbehartiger van muziekauteurs. Hun muziek wordt gebruikt in een wereldwijde Fiat-reclame, een Japanse mayonaisecommercial en een Playstationspel. Het bedrag waar deze envelop voor staat, is elke keer weer „leuk”.

Daardoor kunnen de twee zichzelf sinds kort aan het einde van de maand – nadat de geluids- en lichtmensen hun honorarium hebben gekregen en de verzekeringen, belastingen en andere ‘bandlasten’ betaald zijn – ook wat geld overmaken. „Geen vetpot, maar genoeg voor de huur en zo af en toe een biertje.” De bedoeling is natuurlijk dat dit steeds meer wordt. Schinkel: „In Nederland verdien je vooral veel geld als je speelt op de wat dubieuzere plekken, in feesttenten en zo. Of je moet ontzettend scoren en Ahoy vol krijgen.” Omdat Schinkel dat laatste niet snel met de zZz-muziek – door nrc.next omschreven als ‘zinderende garagerock’ – ziet gebeuren, richt de band sinds dag één zijn pijlen op het buitenland en toeren ze regelmatig door Engeland, Frankrijk, Zweden en België. Schinkel: „Als je een paar keer per jaar in de paradiso’s van dat land kunt spelen, moet het lukken.”

Niet dat veel in het buitenland optreden de oplossing is voor de geldproblemen van de Nederlandse popmuzikant. Voor veel bands is het juist inleveren. Schrooten: „Je gaat opeens van 2.000 euro voor een optreden weer terug naar 300 euro omdat je nog niet bekend bent.” Daarom moest GEM bij de eerste tournees in Duitsland nog eigen boterhammen meenemen om te besparen op lunchkosten. En is het ook voor zZz nog investeren. Schinkel: „In Frankrijk betalen ze ons goed. Maar in Engeland is het maar een paar honderd pond per show. Al zijn daar zoveel bands dat het al bijzonder is dat we niet hoeven te betalen voor een optreden. Maar als je in Engeland eenmaal bekend bent, kun je rekenen op bakken met geld.”

En die bakken, dat blijft natuurlijk altijd de bedoeling. Niet dat één van de muzikanten het opgeeft als dit niet lukt. Schinkel: „We doen het gewoon graag, zelfs al zouden we er niets voor krijgen.”