Geen haaienvinnen in de Chinese soep

Eenderde van de haaien in Europese wateren wordt bedreigd door de visserij.

Na tien jaar heeft de Europese Commissie nu een voorstel ter bescherming.

Vissen op haaien is een lucratieve business: in Azië brengen haaienvinnen zomaar 1.000 euro per stuk op. Voor een kom haaienvinnensoep – gezien als delicatesse – vragen Chinese high end restaurants rustig bedragen rond 80 euro (of 715 yuan).

De Chinese import van haaienvinnen is dan ook de grootste ter wereld: in 2006 importeerde China meer dan 5.000 ton aan haaienvinnen. Een aanzienlijk deel daarvan was afkomstig van de Europese markt – niet verwonderlijk, aangezien de Europese haaienvisserij 32 procent van de wereldwijde export uitmaakte. In de Europese Unie is niet de vin, maar het haaienvlees zelf populair: met Spanje aan kop importeerde de EU 40.000 ton haaienvlees.

Aan die grote aantallen moet een einde komen, vindt de Europese Commissie. Zij presenteerde vorige week een plan om de bescherming van haaien- en roggensoorten te verbeteren, aangezien de vissen bedreigd raken. Het plan moet voor de gehele Europese vloot en op alle Europese wateren gelden.

De Commissie wil scherpere controle op het verbod op ‘ontvinnen’ van haaien. Ook wil de Commissie meer duidelijkheid over de precieze aantallen van de haaienvangsten – doordat haaien vaak als bijvangst gelden of omdat alleen de vinnen aan land worden gebracht, zijn hier geen duidelijke statistieken over. Verder moeten de quota voor de gerichte haaienvisserij verder naar beneden bijgesteld.

Dát er iets moet gebeuren om haaien, en sommige roggensoorten waarvoor de voorstellen ook gelden, te beschermen tegen Europese visserij, daarover zijn alle partijen het eens. Eenderde van de haaiensoorten die in Europese wateren voorkomt, wordt bedreigd door visserij, stelt de International Union for Conservation of Nature (IUCN). Haaien en roggen planten zich langzaam voort, waardoor overbevissing een groot probleem is, stelt de IUCN.

Non-gouvernementele organisaties luiden ook al jaren de noodklok over het gebrek aan bescherming van haaiensoorten. „De gerichte haaienvisserij is in Europa ongereguleerd of er gelden buitensporige quota”. En het EU-verbod op ontvinnen is „een van de zwakste ter wereld”, zegt de woordvoerder van Shark Alliance, een Europese koepelorganisatie van ngo’s die lobbyen voor de bescherming van haaiensoorten. Het huidige verbod op het ontvinnen van haaien is eenvoudig te omzeilen, stelt Shark Alliance: vissers kunnen een vergunning aanvragen, die vrijwel altijd wordt verstrekt.

Op dit ‘actieplan’ moest echter buitensporig lang worden gewacht. Tien jaar geleden, in 1999, beloofden de Europese lidstaten al aan de Verenigde Naties om met een plan te komen ter bescherming van haaien. In 2002 beloofde de toenmalige Commissie met een reeks voorstellen te komen – dat voorstel werd aan de huidige Commissie overgelaten. Die komt er op haar beurt pas mee op de valreep van haar zittingsperiode – de termijn loopt af in november. Of zoals Julie Cator, vertegenwoordiger van ngo Oceana het zegt: „Ze schuiven elkaar de hete aardappel toe. Niemand durft echt actie te ondernemen.”

De vraag is dan ook wat er van het voorstel overblijft. Ngo’s zijn op zich tevreden dát er eindelijk iets op tafel ligt – al worden er geen concrete acties of jaartallen genoemd. De EU-ministers van Visserij spreken in april over de plannen. Hun animo kan weleens tegenvallen, zeker onder de Spaanse, Italiaanse en Franse ministers. Zij hebben de grootste groep gerichte haaienvissers.

Als de laatste onderhandelingen over visquota in december als voorbeeld gelden, hoeven ngo’s weinig te verwachten. Tijdens de jaarlijkse afspraken over toegestane visvangsten kwamen de haaien en roggen er bekaaid vanaf. De Commissie stelde toen een nulvangst voor onder meer de doornhaai en de haringaai voor. Lidstaten kwamen slechts overeen de quota met 50 procent te verminderen.