Crisistijd dringt

Niets minder dan een catastrofe voorzag de president Obama vannacht in een toespraak aan het Amerikaanse volk, als de Senaat geen haast zou maken met een voorgenomen stimuleringsplan van ruim 800 miljard dollar (zo’n 650 miljard euro). Tegelijkertijd komt zijn minister Geithner van Financiën met een nieuwe versie van het Troubled assets relief plan (Tarp), dat de financiële sector moet schonen van de giftige beleggingen die een herstel nog steeds onmogelijk maken. Vandaag ook vergaderen de ministers van Financiën van de Europese Unie over de crisis.

Zoals de donder komt aanrollen nadat de bliksem heeft geflitst, zo is de economische recessie inmiddels gevolgd op het weerlicht van de financiële crisis. De statistieken wijzen op een forse krimp in het vierde kwartaal van vorig jaar – het Centraal Bureau voor de Statistiek komt vrijdag met cijfers voor Nederland – en het eerste kwartaal van dit jaar. Herstel wordt voorlopig niet verwacht. Want dat hangt mede af van de respons die overheden geven. En daar gaat het niet goed.

Bij de sanering van de bankensector is er bijvoorbeeld amper sprake van gecoördineerd beleid, als de maatregelen die tot dusverre zijn genomen al zo mogen worden genoemd. Vooralsnog komen regeringen niet verder dan het blussen van de ene brand na de andere. Het Amerikaanse Tarp-plan is al meermalen van karakter veranderd.

Overzicht van de schade is een van de eerste behoeften. Maar door het uiteenlopende karakter en schaal van nationale ingrepen wordt dat overzicht juist moeilijker. Dat geldt ook voor de economische plannen. Het is op nationaal niveau al lastig genoeg om een samenhangend steunpakket door het eigen parlement te krijgen – niet alleen in de Verenigde Staten – en de bedragen die nodig zijn rechtvaardigen ook een gedegen controle.

Maar internationale coördinatie komt mede hierdoor wel op het tweede plan. De oude Duits-Franse motor, die in Europa in tijden van crisis over het algemeen goed op gang komt, laat het ditmaal afweten. De regering-Merkel wekt de indruk nog steeds overtuigd te moeten worden van de noodzaak van een grootschalige ingreep. De Franse president Sarkozy laat nationale belangen opzichtig meewegen. En in het Verenigd Koninkrijk blinkt premier Brown meer uit in voornemens dan in daden.

Zelfs wie pas laat werd overtuigd van de ernst van de kredietcrisis en de economische gevolgen daarvan, zal september vorig jaar aanwijzen als datum waarop deze niet meer te ontkennen was. Sindsdien zijn er vijf maanden verstreken zonder dat er ook een begin is gemaakt met een internationaal gecoördineerde aanpak. Begin april volgt – dus na zeven maanden later – een bijeenkomst van twintig belangrijkste landen in de wereldeconomie.

Om effectief en overtuigend te zijn, moet crisisbestrijding multilateraal en samenhangend worden uitgevoerd. De mogelijke catastrofe waar Obama van sprak mag retoriek zijn om via de kiezer het Congres onder druk te zetten, zó overdreven is zijn waarschuwing ook weer niet.