Theroux op reis in zijn eigen voetsporen

De grote spoorwegcarrousel retour (Atlas, € 24,90) van Paul Theroux is een curieus voorbeeld van het subgenre ‘nareizen’ – een steeds populairder wordende vorm van reisschrijven, naarmate de spannende en onontdekte doelen opraken. De Toqueville is natuurlijk al dikwijls ‘nagereisd’, evenals de 14de-eeuwse Algerijn Ibn Battoeta. Verder natuurlijk Graham Greene, Orwell, Jack Kerouac, Steinbeck, B. Traven. Maar bij mijn weten is Theroux de eerste van de contemporaine reisschrijvers die zichzelf nareist; zelf noemt hij als historische voorbeelden de Afrikaganger Henry Morton Stanley en (over Amerika’s Westkust) Richard Henry Dana. Waarom Theroux zichzelf ‘nareist’? Om antwoord te vinden op de vraag ‘Was mijn langvervlogen reisroute net zo veranderd als ikzelf?’ En: ‘Ik vatte het plan op om dezelfde reis opnieuw te maken, in mijn eigen voetsporen te reizen – een serieuze onderneming en het soort reis dat jongere, opportunistische beginnelingen vaak ondernemen om een boek te schrijven en beroemd te worden’. Dit is niet Theroux op zijn best, maar zelfs een matige Theroux levert prachtige momenten op.

Jan Donkers