Shakespeare & jazz

„Het sonnet Shall I compare thee to a summer’s day? stond ook op onze trouwkaart. Het is een zoete, gevoelige, romantische ode, in tegenstelling tot andere sonnetten van Shakespeare waarin meer venijn zit. Op basis van de romantiek in dat gedicht ben ik gaan componeren. Niet op mijn trombone, daar is het niet het instrument voor, maar aan de piano. En om mij helemaal in te leven in hoe zangeres Fay Claassen het zou gaan uitvoeren, zong ik er bij. Als componist kun je hele intellectuele muzikale slimmigheden opschrijven, maar een vocalist moet zich er lekker bij voelen. Een stuk moet zich simpelweg wel láten zingen.”

Jazzmusicus Ilja Reijngoud zette sonnetten van William Shakespeare en gedichten van Oscar Wilde op muziek. Het resultaat is The Shakespeare Album, waarop zangeres Fay Claassen oud-Engelse teksten vertolkt, begeleid door het Ilja Reijngoud Quartet. Reijngoud, die in ’03 de internationale Thelonious Monk Award won, componeert en arrangeert voor de meest uiteenlopende bezettingen. Hij speelt in groepen als het Bart van Lier/Ilja Reijngoud Quintet, de Houdini’s en de Cubop City Bigband en doceert aan het Rotterdams Conservatorium. In zijn kwartet fungeert zijn trombone als een modern jazz solo-instrument.

„Ik heb altijd belangstelling gehad voor Engelse literatuur. Dat komt door mijn moeder, die Engels doceert, maar ook door toneelproducties op de middelbare school, zoals A Midsummer Night’s Dream. De sonnetten van Shakespeare heb ik altijd toegankelijk en op een zekere manier moderner en hipper gevonden dan zijn andere werk. Verborgen thema’s als verliefd zijn op een zwarte vrouw, homo-zijn, de wanhoop, ruzie, blijdschap. In veertien regels gaf hij compacte info die zowel rauw was als heftig.

„Drie jaar geleden kreeg ik met een aantal andere Nederlandse jazzprijswinnaars carte blanche van het Amsterdamse Concertgebouw. Ik koos voor jazzinterpretaties van Shakespeares sonnetten en als extra The Canzonet van Oscar Wilde. Ik zag raakvlakken met postmoderne verfilmingen als Romeo & Juliet, waarin de oude teksten slim in een hedendaags verhaal zijn verwerkt. Dat kun je ook zeggen over deze songs. In nieuwe lyrische omlijstingen komen de oude gedichten goed tot hun recht. Zo is die Shakespeare best weer hip te maken.

„De gezongen poëzie van zangeres Cleo Laine in de jaren tachtig was echt jazz. Mijn album neigt meer richting singer/songwriting merk ik – eerder Joni Mitchell dan Ella Fitzgerald. De melodie is de leidraad, al waait de vrije jazzspirit overal doorheen. De teksten zijn erg bombastisch, soms erg over the top.

„In Sonnet 106, ik noem het stuk Eyes to Wonder, komt alles prachtig samen. Dat nummer loopt als een trein, ondanks alle maatwisselingen en harmonische listigheden. Je zoekt als jazzmuzikant niet per se de moeilijkste maar zeker wel de rijkste weg.

„Ik heb de sonnetten niet alleen op inhoud maar ook op ritme geselecteerd. Zat er al een pulse tussen de regels? Lange woorden vormden soms een struikelblok. Dat eeuwenoude Engels heeft iets deftigs en hoogdravends, maar het moet niet te cryptisch worden voor de luisteraar. Gelukkig bestaan er goede vertalingen.”

Ilja Reijngoud Quartet ft. Fay Claassen: The Shakespeare Album (Aliud Records). Concert 13/2 De Doelen, Rotterdam. Tournee: www.jazzimpuls.nl