Politiek contra paus

Paus Benedictus XVI heeft weliswaar bondskanselier Merkel telefonisch te woord gestaan toen ze hem verontrust opbelde over het feit dat antisemieten weer in de schoot van de ‘moederkerk’ zijn opgenomen. Maar in het openbaar heeft de paus zich nog steeds niet uitgelaten over bisschop Williamson, die de Jodenvernietiging ontkent.

De priesterbroederschap Sint Pius X heeft haar lid Williamson intussen geschorst als rector van een seminarium. In Nederland blijkt bijna driekwart van de katholieken een openlijk mea culpa van de paus te eisen. Maar ook gisteren heeft paus Benedictus XVI geen klare taal gesproken, hoewel daartoe alle aanleiding was. Zaterdag verklaarde Williamson namelijk tegenover het Duitse weekblad Der Spiegel dat hij de Shoah en de gaskamers blijft ontkennen zolang hij geen bewijzen heeft gezien die tot het tegendeel nopen.

Wat beweegt de paus om met deze man in één kerk gezien te willen worden? Curie-ologen worstelen ermee. Een beetje zoals Kremlinologen zich vaak geen raad wisten met de rangorde tussen de partijprelaten tijdens een parade op het Rode Plein. Fluisteraars in het Vaticaan wekken de indruk dat de paus niet wist van de antisemitische geloofsbrieven van Williamson. Zijn entourage zou hem slecht adviseren. Benedictus zou te intellectueel zijn voor de harde parochiale realiteit. En bovendien zit het canonieke recht zo ingewikkeld in elkaar dat de kerk niet wordt geraakt door de terugkeer van deze ene antisemiet.

Deze redeneringen raken kant noch wal. Toen Williamson in 1988 werd geëxcommuniceerd omdat het Vaticaan zijn wijding niet had gefiatteerd, bleef paus Johannes Paulus II toch zoeken naar verzoening. Zijn afgezant was toen kardinaal Ratzinger, de huidige paus, die waarlijk geen analfabeet is en dus exact moet weten wat voor vlees hij in de kuip heeft.

Kan dit alles worden afgedaan als een zedenschets van een wat verwarde geloofsgemeenschap? Zijn termen als ‘bedenkelijk’ of ‘blunder’, die onder meer in (voormalig) katholieke kring worden gebruikt om de ‘afschuw’ over Williamson te verwoorden, afdoende? Nee. Het gekronkel van Benedictus XVI is geen louter religieus maar nu ook een politiek feit.

Nederland dient daarom navenante stappen te zetten. Het moet de ambassadeur bij de Heilige Stoel terugroepen. Voor zover het er in deze principiële kwestie toe doet: Nederland heeft daarbij zelfs materieel niets te verliezen. De handel met de paus kwakkelt en beliep in 2007 niet meer dan 500.000 euro. De kosten van de ambassade in het Vaticaan zijn hoger.

Nu de paus stelselmatig blijft weigeren om ex cathedra en ondubbelzinnig stelling te nemen tegen de provocaties van zijn antisemitische geloofsgenoot Williamson – noch tegen de omfloerste jodenhaat van de broederschap Sint Pius X – is er geen enkele reden meer voor diplomatieke betrekkingen met het Vaticaan. Zo die reden er ooit was voor Nederland, waar staat en kerk al sinds 1795 in toenemende mate zijn gescheiden en dat ook geen gezanten heeft bij religieuze centra in Moskou of Mekka of zelfs de ‘heilige’ stad Jeruzalem.