Isoleer het Vaticaan

Is paus Benedictus XVI eigenlijk een eerlijk mens? Hij heeft Merkel telefonisch te woord gestaan toen de bondskanselier hem opbelde, verontrust over het feit dat antisemieten weer in de schoot van de ‘moederkerk’ zijn opgenomen. Maar in het openbaar heeft de paus zich nog steeds niet uitgelaten over bisschop Williamson, lidmaat van Priesterbroederschap Pius X, die de shoah en de gaskamers glashard ontkent.

Ook gisteren heeft de paus op zijn zondagse werkdag wederom geen klare taal gesproken. Hoewel er alle aanleiding was eindelijk iets publiek te zeggen. Zaterdag verklaarde Williamson namelijk tegenover het Duitse weekblad Der Spiegel dat hij de shoah blijft ontkennen, zolang hij hij geen bewijzen heeft gezien die tot een knieval nopen.

Wat beweegt de paus om met deze man in één kerk gezien te willen worden? Sint-Pieterologen worstelen ermee. Een beetje zoals Kremlinologen zich vaak geen raad wisten met de rangorde tussen de partijprelaten tijdens een parade op het Rode Plein.

In lijn met deze byzantijnse politieke cultuur binnen de kerk wordt nu door fluisteraars in het Vaticaan de indruk gewekt dat de paus niet op de hoogte was van de antisemitische geloofsbrieven van Williamson. Zijn entourage zou hem slecht adviseren. Benedictus zou te intellectueel zijn voor de harde parochiale realiteit. En bovendien zit het canonieke recht zo ingewikkeld in elkaar dat de kerk niet wordt geraakt door de terugkeer van deze ene antisemiet.

Deze redeneringen raken kant noch wal. Toen Williamson in 1988 werd geëxcommuniceerd, omdat zijn wijding niet was gefiatteerd door het Vaticaan, streefde paus Johannes Paulus II toch naar verzoening met de broederschap omdat de eenheid van de kerk hem meer waard is dan de waarheid. Zijn afgezant was toen niemand minder dan kardinaal Joseph Ratzinger, de huidige paus die waarlijk geen analfabeet is en dus exact moet weten welk vlees hij in de kuip heeft.

Kan dit alles worden afgedaan als een zedenschets van een wat verwarde geloofsgemeenschap? Zijn woorden als ‘bedenkelijk’, ‘blunder’ of ‘afschuw’, die vooral in (voormalig) katholieke kring worden gebruikt afdoende? Nee. Het gekronkel van paus Benedictus XVI is geen louter religieus maar nu ook een politiek feit.

Nederland dient daarom navenante stappen te zetten. Het moet de ambassadeur bij de Heilige Stoel terug roepen. Voor zover het er in deze principiële kwestie toe doet: Nederland heeft daarbij zelfs materieel niets te verliezen. De handel met de paus kwakkelt en beloopt niet meer dan 500.000 euro. De kosten van de ambassade in het Vaticaan zijn hoger.

Nu de paus blijft weigeren om ex cathedra en ondubbelzinnig stelling te nemen tegen de voortdurende provocaties van zijn antisemitische geloofsgenoot Williamson noch tegen de omfloerste jodenhaat van diens broederschap Pius X, is er geen enkele reden meer voor diplomatieke betrekkingen met het Vaticaan. Zo die reden er ooit was voor Nederland, waar staat en kerk al sinds 1795 in toenemende mate zijn gescheiden en dat ook geen gezanten heeft bij religieuze centra in Moskou noch Mekka of zelfs in Jeruzalem.