Frêle stayer ontwikkelt zich tot allroundkampioene

De Tsjechische schaatscoach Petr Novak maakte een voordeel van het nadeel dat zijn ploeg minder faciliteiten heeft dan de tegenvallende Nederlandse vrouwen van TVM. Zijn paradepaardje Martina Sablikova won het WK allround met overmacht.

Vier jaar geleden voorspelde coach Petr Novak al dat Martina Sablikova, toen nog een onbekend 17-jarig schaatstalentje uit Tsjechië, ooit grote dingen zou doen. „Iedereen lachte me toen uit”, kijkt hij gniffelend terug, nadat zijn pupil in het Vikingskipet gisteren met overmacht als eerste Tsjechische in de historie wereldkampioene allround werd. „Nu lacht niemand meer om ons. En ik heb nog wel een voorspelling. Bij de Olympische Spelen in Vancouver kunnen we met onze kleine ploeg straks minimaal drie medailles winnen.”

De concurrentie doet er goed aan om voorspellingen van Novak serieus te nemen. Tot drie keer toe kondigde hij dit jaar een mogelijke wereldtitel allround aan voor zijn frêle stayer Sablikova. „Martina is veel sneller geworden op de sprint”, zei Novak in oktober in Inzell. „Een tijd tussen de 40,0 en 40,5 is genoeg voor de wereldtitel”, wist hij vorige week in Erfurt al. „Ik heb er alle vertrouwen in want Martina schaatst beter dan ze ooit heeft gedaan”, zei hij in Hamar vlak voor de start van het toernooi.

Sablikova begon met een persoonlijk record van 40,28 (was 40,58) en besliste het toernooi met een sterke drie en vijf kilometer in haar voordeel. Twee jaar geleden werd het nog als toeval afgedaan, toen ze in Collalbo na een schitterende 5.000 meter Ireen Wüst de Europese allroundtitel ontfutselde. Sablikova zou teveel specialist zijn op de lange afstanden en snelheid missen voor de allroundheerschappij. Intussen lijkt de loodzware allroundtraining teveel voor ‘snelle’ schaatssters als Cindy Klassen (geblesseerd) en Anni Friesinger (gekozen voor middenafstand). En wie weet ook voor de vrouwen van het TVM-team.

Regerend kampioene Paulien van Deutekom eindigde als zevende, en moest na de vijf kilometer op het middenterrein door drie verzorgers worden opgelapt. „Geen zuurstof meer, alles werd zwart”, verklaarde ze na afloop trillend. Ploeggenote Ireen Wüst, vorig jaar tweede, was blij met een bronzen medaille achter Sablikova (ruim twee punten verschil) en de Canadese Kristina Groves. Ook al deed Daniele Anschütz wegens ziekte niet mee, en moest Claudia Pechstein zich met koorts na de eerste dag terugtrekken. „Deze derde plaats voelt beter dan de tweede van vorig jaar”, beweerde Wüst, die op de korte afstanden haar snelheid terugvond maar na de vijf kilometer eveneens van het middenterrein moest worden opgeraapt.

„Wij hebben geen tien mensen om onze schaatsers heen zoals bij TVM”, vertelde Novak al eerder. „Dat geeft soms problemen, want wij hebben bijvoorbeeld alleen een dokter op afstand en ik moet zelf de massage doen. Maar het heeft ook een groot voordeel. Als het niet goed gaat, begint in Holland iedereen op je in te praten. Dat geeft onduidelijkheid en onzekerheid voor sporters. Als het bij ons niet goed gaat, praten ze maar met één iemand. Met mij. Geen ruimte voor twijfel. Dat is funest in het schaatsen, een sport waarin coördinatie zo belangrijk is.”

Ter illustratie noemt de voormalig Tsjechisch kampioen het WK afstanden van vorig jaar in Nagano. „Martina werd vierde op de drie kilometer, die rechtstreeks op de Tsjechische tv was en heel belangrijk voor ons was om sponsors te krijgen. ‘Catastrofe’, heb ik na afloop aan de journalisten verteld. ’s Avonds kwam Martina bij me op de kamer, waarom ik zo hard had geoordeeld. Maar ik zeg het zoals het is. Een beetje geblesseerd telt niet. Als je kunt starten en je verliest, dan was de tegenstander beter. Simpel, en geen excuses. Martina knikte alleen maar. En een dag later vloog ze op de vijf kilometer. Ze won met zes seconden voorsprong.”

Ook dit seizoen rekenden Sablikova en haar coach af met serieuze tegenslag. Na de eerste wereldbekerwedstrijden werd ze ziek. Er volgde een periode zonder ijs en vervolgens het nationaal kampioenschap, op Tsjechisch natuurijs. „Martina was haar gevoel op snelle banen helemaal kwijt”, zegt Novak. „Bij het EK in Heerenveen reed ze een matige drie kilometer. We hebben kort gesproken, een dag later was de vijf kilometer alweer heel goed. Vanaf dat moment hebben we op snel ijs kunnen trainen en is het met de dag beter gegaan. En hier in Hamar komt alles eruit waar we voor hebben gewerkt.”

Intussen kijken de Tsjechen alweer naar de toekomst. „Martina zorgt ervoor dat de rest van de ploeg meer mogelijkheden krijgt om zich te ontwikkelen”, zegt Novak, die tot voor dit jaar met zijn schaatsers in een busje door Europa toerde maar tegenwoordig in een grote BMW rijdt. „Twee jaar geleden heb ik een oproep gedaan voor jonge schaatsers. Het is mogelijk om in 2010 al de Olympische Spelen te halen. Tegen de ouders had ik een duidelijk verhaal: geen disco’s, geen internet, alleen maar mijn programma volgen.”

Een dictator? „Misschien, maar wel met resultaat. De laatste weken breekt Carolina Erbanova door, met Andrea Jirku hebben we bij de meisjes straks ook een sterke ploegachtervolging. De jongens trainen dit jaar alleen maar om een basis te leggen voor volgend jaar. Bij de WK voor junioren heeft Tsjechië over twee weken kansen op alle afstanden. Dat hebben we alvast maar voor elkaar gekregen. Met harte arbeit. Zo is Martina ook groot geworden.”