Frau Antje staat voor Nederland

Frau Antje, origineel en parodie. Illustraties uit ‘Hollandser dan kaas’

Ze moest Hollandse kaas populair maken in Duitsland. Frau Antje, een blonde dame in klederdracht, werd in 1961 ‘verzonnen’ door het Nederlands Zuivelbureau. Inmiddels is zij in ons buurland uitgegroeid tot hét symbool voor Nederland. Onderzoekster Sophie Elpers van het Meertens Instituut schreef er een boekje over: Hollandser dan kaas.

U bent van Duitse origine. Wat voor rol speelde Frau Antje in uw leven?

„Ik hoefde de televisie maar aan te zetten of ze verscheen. Dat was trouwens al sinds de jaren zestig, toen ze andere huisvrouwen uitlegde hoe ze een tosti Hawaii moesten bereiden, met echter Käse aus Holland. Antje werd aangepast aan de eisen van de tijd; in mijn jeugd was ze een geëmancipeerde vrouw. Ze klopte op de kaas om te zien of die al rijp was.”

Hoe kon Frau Antje uitgroeien tot symbool voor Nederland?

„Ze maakte reclame voor kaas uit Nederland en had verder weinig eigenschappen. Toen de Duitse interesse voor Nederland groeide, kon ze breed worden ingezet. Met een aktetas onder de arm stond ze voor de ambitieuze Nederlandse carrièrejaagster. En toen de Duitse cartoonist Sebastian Krüger het liberale drugsbeleid van Nederland wilde verbeelden, liet hij Antje een joint opsteken.” (zie afbeelding hieronder, red.)

Hoe kwam het dat die interesse van Duitsers in Nederland groeide?

„Begin jaren negentig bleek uit een groot onderzoek dat de Nederlandse jeugd een zeer negatief beeld van Duitsland had. Dat baarde zorgen en in de jaren erna verschenen er veel artikelen en boeken over de relatie met Nederland. Als illustratie werd vaak voor Frau Antje gekozen.”

Ward Wijndelts

‘Hollandser dan kaas – De geschiedenis van Frau Antje’ verscheen bij de Amsterdam University Press, 80 blz, 14,95 euro