De schoonheid van Ibn Khaldûns verhandeling

De Muqadimma (Bulaaq, € 24,50) van Ibn Khaldûn werd door Arnold Toynbee gezien als ‘het indrukwekkendste werk in zijn genre ooit geschreven door enige geest in enigerlei tijd en op enigerlei plaats’. Dat oordeel is wat overspannen, maar het neemt niet weg dat Khaldûns grootse verhandeling over de geschiedenis van steden en rijken, en over de status van traditionele wetenschappen, nog altijd een indrukwekkend werk is. Eindelijk is dan nu een deel van de tekst in een soepele Nederlandse vertaling beschikbaar. In De Muqadimma geeft Khaldûn onder veel meer een kritische beschouwing over geschiedschrijving die prikkelend actueel, zo niet modern aandoet. Als gelovige moslim was Khaldûn ervan overtuigd dat de islam het summum was van menselijke beschaving, maar als historicus kon hij vermoeden dat ook het lot van de islam onzeker was. Khaldûns analytische, cyclische visie op opkomst en ondergang van wereldrijken, en zijn scherpe kritiek op zijn collega-historici, maken een groot deel van de aantrekkingskracht van zijn werk uit.

Sjoerd de Jong