'Bananasplit' en 'Top of flop' in herkansing

Twee televisieklassiekers, Top of flop (VARA) en Bananasplit (TROS), beleefden dit weekeinde in een nieuw jasje hun wedergeboorte. Het herkauwen van oude succesformules is niet per definitie een blijk van ideeënarmoede, maar de weerklank die een bepaald televisieprogramma ondervindt is wel vaak gebonden aan mode en aan andere behoeften van de tijd.

Van 1983 tot aan zijn dood in 2004 presenteerde Ralph Inbar het amusementsprogramma Bananasplit, dat geheel gebaseerd was op de effectiviteit van de verborgen camera, aanvankelijk een betrekkelijke noviteit. Het in verlegenheid brengen van mensen door ze in een absurde situatie te manoeuvreren, was op zich niet nieuw. Al aan het begin van de jaren zeventig was de AVRO er in Nederland mee begonnen. Poets, gepresenteerd door Fred Oster, bereikte grote hoogten dankzij de inventiviteit van medewerkers als Cherry Duyns en Gerard van Lennep. De laatste deed in een slagerswinkel alsof hij een goudvis uit de kom trok, afrekende en het dier rauw opat, terwijl de candid camera de verbaasde reacties van omstanders registreerde.

Ook Inbar had een burlesk gevoel voor humor, maar tendeerde al meer naar zuiver leedvermaak. Dat kan altijd op bijval rekenen, vooral als de slachtoffers Bekende Nederlanders zijn. Ook de nieuwe versie is een gegarandeerde hit, mede door de aanstekelijke presentatie van volkszanger Frans Bauer, op wie niemand boos kan worden. Het probleem is wel dat de samenleving van zichzelf al zo absurd is geworden, dat ik me niet verbaas over de goedgelovigheid van rapper Ali B. Hij wordt uitgenodigd voor een bespreking op een reclamebureau over een commercial voor bitterballen, die 100 procent halal zijn: eigenlijk helemaal geen slecht idee.

Top of flop viel in de periode 1961-65 helemaal samen met de tijdgeest. Herman Stok, op de radio presentator van het eerste programma dat rockmuziek draaide (Tijd voor teenagers), liet op tv een jury nieuwe liedjes uit de jukebox horen, die ze met een toeter als flop of met een bel als top aanmerkte. Het programma kende een zekere ernst, ook omdat er een generatiebreuk zichtbaar in werd. Toen gitarist en zanger van Spaanstalig repertoire Thom Kelling zich negatief uitliet over Elvis Presley, werd daar nog wekenlang over nagepraat.

De nieuwe versie, met deejay Giel Beelen als muziekselecteur en Paul de Leeuw als spreekstalmeester, is in vergelijking een potje vrijblijvend keten. Beelen probeert muziek te laten horen die hij echt belangrijk vindt, De Leeuw gooit er wat Nederlandstalige tinnef doorheen en het publiek doet vrolijk met alles mee. Hier staat echt niets meer op het spel.