Zoeken naar uitweg uit twee vicieuze cirkels

Een groep ondernemers wil Feyenoord financieel steunen. Goedbedoelde adviezen zijn er ook op speltechnisch vlak. „We moeten ons niet schamen om in de leer te gaan bij provincieclubs.”

Wat had Eric Gudde bij het trainingskamp van Feyenoord in Turkije kunnen doen om een breuk tussen de spelersgroep en trainer Gertjan Verbeek te voorkomen? De algemeen directeur vraagt het zich hardop af in het Maasgebouw, waar de directie zetelt van de gevallen voetbalclub uit Rotterdam-Zuid. „Als algemeen directeur kan ik niet acht dagen naar een trainingskamp. En voor een kort tripje waren vluchtschema’s zo ongelukkig, dat ik langer onderweg zou zijn dan dat ik bij de ploeg zou zijn”, legt Gudde uit. „En wat had ik daar extra kunnen betekenen? Ik werd telefonisch op de hoogte gehouden, maar de echte omvang van de problemen werd me pas bij terugkomst van de ploeg duidelijk. Dat is pijnlijk.”

De overwintering van Feyenoord in Belek was bedoeld om „wonden te helen”, stelt voorzitter Dick van Well van de raad van commissarissen. Maar aan de Turkse Rivièra escaleerde het sluimerende conflict tussen de spelersgroep en de trainer die voor zijn aanstelling een persoonlijkheidstest had ondergaan en in april nog was gepresenteerd als uitdrager van de stoere clubwaarden. Twee dagen voor de competitiehervatting tegen SC Heerenveen werd Verbeek op non-actief gesteld. Technisch directeur Peter Bosz en assistent-trainer en clubicoon Wim Jansen vertrokken ook.

Een weinig geloofwaardige toespraak van aanvoerder Giovanni van Bronckhorst – hij kreeg ‘Gionokkio’ als bijnaam – in december over het vertrouwen in Verbeek, een gesprek van verdediger Kevin Hofland in januari met Van Well buiten medeweten van de directie om, en het povere spel deden de spelersgroep geen goed. Een afvaardiging van het legioen reageerde met steunbetuigingen aan Verbeek tijdens het afscheid van de trainer in de Fred Blankemeijer Zaal, met gescheld bij de eerste training voor interim-trainer Leon Vlemmings, en met doodse stilte bij het eerste doelpunt na de winterstop van Roy Makaay. Een emotionele oproep van de 73-jarige verzorger Gerard Meijer, vijftig jaar in dienst bij de club, maakte dat de fans hun ploeg de afgelopen duels weer als vanouds steunden.

Het aanstellen van oud-speler en assistent-trainer Mario Been, die in drie gesprekken met Gudde tot een akkoord kwam, bracht de gemoederen ook even tot bedaren. „We moeten nu een ervaren technisch directeur aantrekken”, zegt Rob Slotboom, directeur van Nicomet Tinplate/Steel BV en een van de Rotterdamse ondernemers die ‘stevig’ in de club wil investeren. Het bedrag hangt af van wie het geld gaat besteden om de selectie te versterken. „We denken wel aan bedragen met zes nullen.”

Feyenoord heeft volgens Slotboom in het verleden technisch directeuren aangesteld die het vak nog moesten leren. „Dat heeft verkeerd uitgepakt. Peter Bosz mocht 30 miljoen uitgeven. Hij heeft het verbrast – en dat past een beetje in de traditie van Feyenoord.” Technisch-directeuren die kunnen rekenen op de – financiële – steun van de staalondernemer zijn bondscoach Leo Beenhakker van Polen en directeur voetbalzaken Martin van Geel van Roda JC. „Die vertrouw ik mijn investering toe.”

In de businessruimtes van de Kuip weerklinkt onvrede over het optreden van directie en raad van commissarissen. „Gudde heeft de situatie niet goed ingeschat door niet naar het trainingskamp te gaan”, zegt Benno Leeser, oud-voorzitter van de businessclub van Feyenoord. „Ik zou me rot schrikken als ik van de problemen in Turkije had gehoord”, zegt een andere ondernemer. „Als boegbeeld van de club vertrouw je niet blind op wat je technisch directeur zegt. Dat moet je met eigen ogen zien.”

Al vanaf de eerste week botsten de spelers met de rechtlijnige trainer over diens opvattingen over krachttraining, oefenstof en blessureherstel. Verbeek laat weten dat hij bezig is „een streep onder Feyenoord te zetten” en stelt dat bij de club „al genoeg is gepraat door anderen”. De opgestapte technisch directeur Bosz zegt: „Als ik nu reageer, zou het op natrappen lijken. Dat is niet wat ik wil.”

Terugblikkend vindt algemeen directeur Gudde het „een hard gelag dat de klik bleek te ontbreken, terwijl we ons huiswerk goed hadden gedaan”. Volgens hem is er „ook tijdens het proces veel energie in gestoken. We kunnen niets terugdraaien, maar het is jammer dat een speler met een lid van de raad van commissarissen heeft gesproken. Ik snap het, maar het kan niet. De organisatiestructuur bij Feyenoord is helder, met drie directeuren en een technisch directeur zonder statutaire bevoegdheden. Als er klachten zijn, zijn wij het aanspreekpunt.”

Aanvoerder Van Bronckhorst had een dag na het vertrek van Verbeek „geen zin” in het openbaar terug te kijken. „Ik denk dat de mensen nog niet de helft weten van wat er is gebeurd”, zei hij. „Het ging niet om de krachttraining”, zegt de ervaren spits Makaay nu. „Het ging om hoe Verbeek met spelers en mensen rondom het elftal omging. We hebben afgesproken daar verder niets over te zeggen.” Makaay noemt de geruchten over tweespalt tussen het oudere en jongere deel van de spelersgroep „volslagen onzin”. „Als we verliezen hebben de oudjes het gedaan, als we winnen de jonkies. Dat is het hele seizoen al zo, maar dat is iets van buiten de groep.”

Makaay vertelt dat hij bij vorige clubs betere faciliteiten gewend was. „Giovanni van Bronckhorst zei dat er niets was veranderd in de tien jaar dat hij weg is geweest. Dit seizoen is het meer topclubwaardig geworden. We hebben meer velden en een ruimere kleedkamer.” De spits wijst ook op de blessuregolf en de belasting van de Olympische Spelen, die Feyenoord noopten tot verjonging van het elftal, dat dit seizoen vaak een mix was van tieners en dertigers. Makaay: „In leeftijd missen we misschien spelers die er tussenin vallen. De oudere spelers die vorig jaar zijn gehaald, waren stap één van het plan. Stap twee zouden spelers uit die middenklasse zijn. Maar na Karim El Ahmadi was het geld op, dat is bekend.”

Verschillende Feyenoordgezinde ondernemers noemen het op te bouwen topsportklimaat en de onevenwichtige spelersgroep als reden voor een eventuele investering. „Bij Feyenoord zijn veel spelers binnengekomen van wie ik me afvraag of de club ze nodig heeft”, zegt ook Theo van Duivenbode, oud-speler en oud-bestuurslid. „Te veel aankopen van de afgelopen jaren hebben de club al verlaten. Feyenoord heeft nu veel jonge, Rotterdamse spelers die goed kunnen voetballen. Zij hebben oudere spelers nodig voor de begeleiding. Maar de ouderen komen aan coachen weinig toe doordat ze zelf druk genoeg zijn een 7 te scoren.”

Van Duivenbode noemt ook het verwachtingspatroon rond de club en de bijbehorende ‘Kuipvrees’ van sommige spelers als oorzaak voor het historisch dieptepunt van de club. Manager Rob Jansen, die de zaken behartigt van trainer Been en spelers Makaay, Tim de Cler en Kevin Hofland, hoopt dan ook dat de nieuwe trainer Feyenoord op „een relaxte manier” kan opbouwen. „De utopische verwachtingen moeten eraf. Wat bij Feyenoord opvalt als het minder gaat, is de grootte van de reactie. De achterban van de club is enorm en gaat op emotionele wijze met gebeurtenissen om. Dat het publiek nu zo achter de club staat is ook de kracht van Feyenoord.”

„Bij Ajax zou de tribune nu half leeg zijn. Feyenoordsupporters zijn trouwe honden”, zegt Peter Goedvolk, eigenaar van Argos Oil en een van de ondernemers die wil investeren in de club. Maar die trouw wordt behoorlijk op de proef gesteld, vindt oud-voorzitter Carlo de Swart, nu voorzitter van de raad van commissarissen van Stadion Feijenoord. „Na zestig jaar bezoek aan de Kuip is dit een compleet drama”, zegt hij. „Ik zit met gekromde tenen in het stadion. Soms ga ik eerder weg omdat ik het niet kan aanzien. De spelopvatting van de gemiddelde eredivisieploeg is beter dan die van Feyenoord. In de Kuip missen we inzet en simpele ‘driehoekjes’.”

De Swart, oud-topman van hoofdsponsor ASR/Fortis, benadrukt dat de huidige clubleiding is opgezadeld met de problemen van voorgangers. „De financiële situatie is sinds eind jaren tachtig zeer miserabel en dat zie je vooral aan de aankopen. Wij hebben met Stad Rotterdam Verzekeringen als sponsor wel eens een seizoen vooruitbetaald. In de korte tijd dat ik voorzitter was, hebben we één speler gekocht. Spits József Kiprich was uiteindelijk heel succesvol, maar ik kan niet zeggen dat er een gedachte zat achter zijn aankoop.”

De voorganger van oud-voorzitter Jorien van den Herik vindt dat Feyenoord niet meer naar Ajax en PSV moet kijken. „We moeten niet langzamerhand zielig worden, maar we zouden eens moeten kijken hoe SC Heerenveen en FC Twente het voor elkaar hebben met slim aankoopbeleid. We moeten ons niet schamen om in de leer te gaan bij provincieclubs.”

Van Duivenbode vergelijkt Feyenoord juist met de Italiaanse grootmacht AC Milan, dat in tegenstelling tot de club uit Rotterdam weinig verval in de spelersgroep heeft. „Die club geeft oudere spelers, die gevoelig zijn voor blessures en slijtage, geen contracten van twee of drie jaar. Ook kopen ze spelers die anderen beter laten spelen. Feyenoord zou beter niets kunnen kopen dan middelmaat die niet aan de verwachtingen kan voldoen.”

Van Duivenbode noemt het aantrekken van ‘voetbalverstand’ een vereiste voor Feyenoord. „Directie en raad van commissarissen zouden bij de technische staf spelersrapporten moeten opvragen en inhoudelijk met de trainer discussiëren. Voor transfers zouden zij een A4’tje moeten krijgen met handtekeningen van trainer, technisch directeur en scout over waarom een bepaalde speler nodig is. Het geld is van de club en mag niet worden uitgegeven zonder hun toestemming. Ik weet niet of dat bij Feyenoord nu is gebeurd.”

Hij vindt dat Feyenoord nu al over de huidige competitie moet heen kijken. „Feyenoord heeft te maken met twee negatieve vicieuze cirkels: sportief en financieel. De club is eigenlijk te groot voor dit diepe dal. Ze moeten nu alleen nog maar naar de onderkant van de ranglijst kijken en proberen naar de tiende plaats te komen. Dan kunnen ze daarna bouwen aan het nieuwe seizoen.”

Deel 2 in een tweeluik over Feyenoord. Lees deel 1 op nrc.nl/sport