Winslet heeft zelf geen last van 'Winslet-mania'

De roem van Kate Winslet piekt twaalf jaar na Titanic opnieuw. Onder meer door haar rol als ex-kampbeul in The Reader, die gisteren in Berlijn in première ging.

Pubermeisjes houden mobiele telefoontjes hoog boven hun hoofd om een glimp van haar vast te leggen. Oudere filmfans zwaaien met een licht verschoten dvd-hoesje van Titanic, in de hoop dat ze er een handtekening op zal zetten. Berlijn is in de ban van Winsletmania.

Kate Winslet beleeft, twaalf jaar nadat ze doorbrak met de recordfilm Titanic, opnieuw haar grote moment. Met twee films tegelijk deze keer: Revolutionary Road, geregisseerd door haar echtgenoot Sam Mendes, en The Reader van Stephen Daldry. Die film beleefde gisteren zijn Europese première op het filmfestival van Berlijn.

In Britse kranten wordt ze inmiddels vergeleken met Meryl Streep. Winslet geldt ineens als de top van de Hollywoodactrices, die de eerste keuze heeft bij interessante vrouwenrollen. Volgens de algemene verwachting kan een Oscar haar deze keer niet ontgaan voor haar rol in The Reader, nadat ze al vijf keer eerder vergeefs was genomineerd. Daardoor heeft ze naar eigen zeggen goed kunnen oefenen op haar ‘losing face’.

De twee rollen waarmee ze nu furore maakt zijn heel verschillend. In Revolutionary Road, naar de klassieke roman Richard Yates, speelt ze April Wheeler, een huisvrouw en moeder, die uit de verveling en doodsheid van burgerlijk Amerika in de jaren vijftig wil breken. In The Reader, naar de succesvolle roman Der Vorleser van Bernhard Schlink, speelt ze Hanna, een voormalige kampbeul die in de jaren vijftig een verhouding krijgt met de 15jarige Michael. Jaren later ziet Michael, inmiddels rechtenstudent, haar weer terug, als Hanna terecht moet staan voor haar oorlogsmisdaden. Pas dan ontdekt hij dat Hanna analfabeet is en dat ze daarom zo graag wilde worden voorgelezen.

Wie nog het minst last heeft van Winsletmania is de actrice zelf, een enkele overdreven emotionele toespraak daargelaten, zoals vorige maand bij de Golden Globes (Winslet won voor haar rol in Revolutionary Road.) „Ik lees nooit iets over mezelf en ik lees nooit recensies”, zei ze in Berlijn op een persconferentie. „Bij ons in huis is geen tijdschrift te vinden. Dat is de enige manier voor mij om dit werk te kunnen doen, waar ik zoveel van hou. Alleen zo kan ik acteren met een helder hoofd en een vol hart.”

Dat is zeker een van haar beste kwaliteiten als actrice: Winslet is no nonsense en direct; intelligent maar niet over-analytisch. Daarnaast heeft ze een goede hand van rollen kiezen. Een film met Winslet is bijna altijd de moeite waard, vaak meer dan dat. Ze neemt ook risico’s. Voor The Reader moet ze niet alleen een ex-kampbeul spelen, maar ook een tijdspanne beslaan van meer dan dertig jaar. Ze is overtuigend ‘oud’ geschminkt tegen het einde.

The Reader is nu eens een film die niet zozeer over Duitse schuld gaat, maar over Duitse schaamte voor de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Dat blijkt vooral in de figuur van Michael, die niet durft op te biechten dat hij Hanna heeft gekend, wanneer ze terecht staat. De schaamte voor haar analfabetisme maakt dat ook Hanna aanvankelijk geen ruimte heeft voor schuldbesef.

Dit thema ligt uiteraard gevoelig bij de première in de Duitse hoofdstad. Winslet benadrukt hoe belangrijk het was voor de film dat er veel Duitsers aan hebben meegewerkt. Toch hannesen de filmmakers met de taal. Om de accenten op één lijn te houden met de Duitse acteurs, spreekt Winslet Engels met een Duits accent. Dat is nog tot daaraantoe. Maar ook de Duitse klassieken die Hanna en Michaël samen lezen, komen in vertaalde edities in beeld, waaronder een Selected Poems van Rilke.

Volkomen onduidelijk blijft verder hoe Hanna’s analfabetisme zich verhoudt tot haar misdaden. De makers zijn niet zo naïef om te denken dat alleen ongeletterde types in staat zijn tot deze wandaden (menig nazikopstuk bewees het tegendeel). Maar hoe de verhouding dan wel ligt, daarover heeft de film niet veel te zeggen. Blijft over: een schitterend portret van een stugge, gesloten vrouw, die langzaam openbreekt, in een verder wat zoetelijk verhaal. Had de hele film maar net zoveel lef als Winslet om de zaken niet mooier voor te stellen dan ze zijn. Voor zowel The Reader als Revolutionary Road geldt dat Winslet eigenlijk beter is dan de film. Misschien dat haar talent ook daarom ineens weer zo opvalt.