Steeds een beetje, 2 jaar lang

Wie staat er voor de rechter, en waarom? Farad stal niet veel, maar wel vaak. En dan loopt het bedrag toch flink op.

Ze begrijpt er zelf eigenlijk ook niets van. Ze heeft een goede jeugd gehad, geweldige ouders, ze kreeg alles wat ze wilde. Het vriendelijke meisjesgezicht van Farad (26) heeft een zorgelijke glans onder haar donkere hoofddoek. Ze kan het, zegt ze, niet bevatten. Zoveel geld. Zestienduizend euro heeft ze uit de kassa gehaald bij M&S-mode. Niet in één keer, maar steeds een beetje. Soms dagen, weken achter elkaar niet. Dan weer 50 euro, soms 100 en een enkele keer, als het koopavond was, 250. Hoe gaat zoiets, wil de rechter weten. Je krijgt de kans, zegt Farad. Die neem je. Je probeert het een keer, het lukt. En dan doe je het nog een keer, en weer en weer. En ja, als je dat twee jaar volhoudt, dan is het niet zo’n rare schatting van de winkelketen: zestienduizend euro. Misschien was het nog wel veel meer, maar dat kan niemand meer bewijzen.

En hoe gaat dat met kleine beetjes extra geld? Dat verdwijnt. Je trakteert eens op een rondje, geeft vriendinnen een iets duurder cadeautje, doet net iets duurder boodschappen. Geen idee eigenlijk, zegt ze, waar ze het geld aan uitgegeven heeft. Leuke dingen. Maar ze kan zich geen bijzondere aanschaf herinneren. Ze had het geld ook niet nodig. Nee, zegt ze nog voor de Amsterdamse politierechter het heeft kunnen vragen, er was ook niemand in haar omgeving die het nodig had en haar dwong.

Heel dom, vindt ze zelf. Ze is ervan geschrokken. Misschien vooral van de videobeelden, die de winkelmanager stiekem liet maken toen er wel erg vaak kasverschillen waren als zij had gewerkt. Op een week film haalde ze 950 euro uit de kas. Ze werd aangesproken op haar gedrag. Ontkende. Bekende. Ontkende dat ze had bekend. Maar na het zien van de videobeelden is ze akkoord gegaan met een afbetalingsregeling. M&S Mode wil 16.000 euro van haar, plus de 3.000 euro die ze hebben betaald aan een particulier onderzoeksbureau dat de camera’s heeft geïnstalleerd. Dat laatste bedrag vindt haar advocate niet helemaal eerlijk. M&S had ook gewoon de politie kunnen bellen, dan had de opsporing van Farad ze geen cent gekost. Of ze dan ook betrapt was, is een tweede. Maar goed, er is getekend. Farad betaalt eind deze maand de eerste termijn van 350 euro.

Of dat bedrag een probleem is voor haar, vraagt de rechter. Nee hoor. Ze werkt nu fulltime op de afdeling klachtenbehandeling van een telecombedrijf. En haar man heeft ook een inkomen. Nee, geen schulden. Ja, haar man weet ervan. Hij is de enige die ze het heeft verteld. En haar broer. Die zijn ook geschrokken. Nooit van haar verwacht. Ze had het van zichzelf ook niet verwacht, zegt ze nog maar eens. Zo is ze niet opgevoed.

Wat Farad deed, is geen simpele diefstal. Ze nam misschien niet heel veel geld, maar wel heel vaak. En als al ze voor al die afzonderlijke diefstallen straf zou krijgen, tikt dat aardig aan. De officier vindt Farad oprecht schuldbewust. Ze eist een werkstraf van 200 uur en terugbetaling van het gestolen geld aan M&S Mode, via het incassobureau van justitie, het CJIB. Dat stuurt dan elke maand een rekening naar Farad en geeft het geld aan M&S Mode.

De rechter aarzelt. Niet over de straf, maar wel over de manier van terugbetalen. Bij het CJIB, zegt hij, moet Farad het bedrag binnen een jaar afbetalen en dat lukt haar nooit. En andere afspraken maken met het CJIB, oppert de officier. Die zijn, zegt de rechter, zo flexibel als een loden pijp. Dan vertrouwt hij er liever op dat Farad de afspraak die ze zelf heeft gemaakt met M&S zal nakomen, en de komende jaren blijft betalen. Ze zal het doen, belooft ze. Ze heeft haar les geleerd. En: dit was de eerste keer en nooit weer. De rechter gelooft haar. Van de 200 uur werkstraf maakt hij de helft voorwaardelijk.