Profijt trekken van de financiële crisis

De kredietcrisis betekent voor de banken niet alleen maar kommer en kwel. Buitenlandse aanbieders van hypotheken moeten massaal de aftocht blazen.

De kredietcrisis en de turbulentie in de financiële wereld is niet louter een negatief verhaal voor Nederlandse banken. Ze hebben er ook een beetje profijt van. Zeker wat het verstrekken van hypotheken betreft. Jarenlang verloren Nederlandse hypotheekaanbieders de slag op de thuismarkt aan vaak goedkopere buitenlandse banken. Aan die trend is sinds kort een einde gekomen. De buitenlandse aanbieders blazen de aftocht en consumenten kiezen relatief meer voor hypotheken van Nederlandse banken.

Hoe anders was die situatie twee jaar geleden, voor het uitbreken van de kredietcrisis. Het Belgische Argenta, GMAC uit Amerika en Bank of Scotland – niet te verwarren met Royal Bank of Scotland dat mede ABN Amro kocht – wisten de kosten te drukken door hypotheken aan te bieden via hypotheekbemiddelaars, zonder veel dure kantoren en personeel in Nederland. Daardoor konden ze winst maken en goedkoper zijn.

Aan het begin van het millennium hadden Argenta en Bank of Scotland gezamenlijk nog geen 1 procent van de Nederlandse markt in handen, halverwege 2007 was dat gestegen naar 6 procent. En samen met GMAC, waren de aanbieders zelfs goed voor een kleine 10 procent.

En de prijsvechters hadden het volste vertrouwen fors door te kunnen groeien. De Nederlandse directeur van de Bank of Schotland verwachtte in 2007 dat er nieuwe aanbieders uit Ierland, het Verenigd Koninkrijk en zelfs Japan de markt zouden betreden. Voor 2010 zouden ze in totaal een aandeel van 15 procent hebben, schatte hij.

„Nu spelen buitenlandse aanbieders geen rol van betekenis meer”, stelt Edmond Hilhorst, directeur van Independer.nl, een vergelijkingssite van financiële producten. Hilhorst analyseerde het gedrag van bezoekers op zijn website. Daaruit blijkt de interesse voor hypotheken van Argenta en Bank of Scotland totaal te zijn weggevallen (zie inzet).

Die trend komt overeen met cijfers van het Kadaster van begin januari over de eerste helft van vorig jaar. Rabobank, inclusief dochterbedrijf Obvion, is lijstaanvoerder met 29 procent van de markt, gevolgd door ING-Postbank met 19 procent en ABN Amro met 11,5 procent. De buitenlandse verstrekkers zijn helemaal uit de top gevallen. Waar Argenta en Bank of Scotland in 2007 nog in de top zeven stonden, wordt deze lijst nu afgesloten door Aegon met een aandeel van 3 procent.

„De buitenlandse aanbieders zijn heel vorig jaar uit de markt geweest”, zegt Bas Millenaar, directeur van bemiddelaar de Hypotheker. Prijsvechter GMAC besloot in maart vorig jaar als gevolg van onrust op de financiële markten om geen nieuwe aanvragen meer in behandeling te nemen. Bij Sparck en ELQ, geen prijsvechters maar aanbieders aan mensen met een slechte kredietwaardigheidsprofiel en dus een BKR-notering, gebeurden hetzelfde.

„Het beleid van de prijsvechters is puur gericht op winstmarges”, zegt Millenaar. In 2006 en 2007 toen de markt voor hypotheken op volle toeren draaide, konden ze ruime winst boeken. Maar waar in 2007 nog voor 109 miljard euro aan nieuwe hypotheken werden afgeloten, is dat vorig jaar met 9 procent gedaald naar 99 miljard.

„Nu is het moeilijker om winstmarges te halen en dus hebben buitenlandse partijen nauwelijks hypotheken verstrekt”, zegt Millenaar. Door hogere rentetarieven te rekenen, stelden Bank of Scotland en Argenta zichzelf buiten spel.

Dat beaamt Marc de Moor, bestuurder bij Argenta en verantwoordelijk voor de Nederlandse divisie. „Het is een bewuste keuze geweest om de hypotheekactiviteiten in Nederland op een iets lager pitje te zetten”, zegt De Moor.

De financiële crisis speelt Argenta, net als alle andere banken, parten, legt de bestuurder uit. „Wij hebben nog voordat de crisis in alle hevigheid losbarstte besloten onze liquiditeitspositie te verbeteren”, zegt De Moor. „En minder investeren in langlopende activa als hypotheken is een goede manier om dat te bereiken.”

Maar dat is niet het hele verhaal, laat Rik op den Brouw, Directeur Particulieren Rabobank Nederland per e-mail weten. „Het consumentenvertrouwen is afgenomen”, stelt hij. „En dan zoeken consumenten naar vertrouwde partners. Ons imago van betrouwbare bank speelt waarschijnlijk een rol in de toename van ons marktaandeel.” Sommige mensen betalen met liefde eentiende procent meer voor een bank die ze vertrouwen, vult Hilhorst van independer.nl aan.

Die hang naar zekerheid is terug te zien in de hypotheekvorm die consumenten kiezen. „Vorig jaar merkten we een lichte verschuiving van aflossingsvrije hypotheken naar hypotheken die vermogen opbouwen”, aldus de Rabo-directeur.

Een andere reden dat de prijsvechters niet langer goedkoper zijn, zegt Millenaar, is dat ze een lagere kredietwaardigheidbeoordeling hebben vergeleken met banken die genationaliseerd zijn zoals ABN Amro, of forse kapitaalinjecties kregen zoals ING en SNS Reaal. „De banken die gesteund worden kunnen goedkoper geld aantrekken op de kapitaalmarkt omdat ze een betere rating hebben”, zegt Millenaar. Het wordt dan moeilijk voor prijsvechters om op hypotheekrente te concurreren.

Toch zijn de buitenlanders niet helemaal uit het veld geslagen. Bank of Scotland is net met een nieuwe reclamecampagne begonnen. „De logica snap ik niet helemaal”, zegt Millenaar. „Ze zijn zeker niet goedkoper dan bijvoorbeeld ABN.” En de laagste rente, weet De Moor van Argenta, is hier in Nederland heilig.