Principezaak om eigenbelang van rokers

Tegen café De Kachel werd 1.200 euro boete geëist en voorwaardelijke stillegging wegens negeren van het rookverbod. Oneerlijke concurrentie, zeggen de uitbaters. Het kleine café mist een aparte rookruimte.

Een groot spandoek staat voor het gerechtsgebouw in Groningen: „Rookbeleid ABnormaal. KLINKklare onzin.” Tientallen demonstranten, onder wie Tweede Kamerlid Rita Verdonk, trokken gisteren van café De Kachel door de Groningse binnenstad naar de rechtbank als steunbetuiging aan de eigenaren Ronald en Sjoerd Sannes.

Die stonden als eerste Nederlandse kroegbazen terecht wegens overtreding van het rookverbod. In augustus zetten ze weer asbakken op de toog in hun café. Gezien het principiële karakter werd de rechtszaak behandeld door de meervoudige economische kamer.

Voor officier van justitie Eric van Sloten was de zaak duidelijk: het tweetal heeft de wet bewust overtreden, op grond van „eigenbelang”. Hij eiste een geldboete van 1.200 euro en een voorwaardelijke stillegging van het café, met een proeftijd van een jaar. „Het doel is dat De Kachel zich aan het rookverbod gaat houden.”

De aanklager stelde dat het rookverbod maatschappelijk breed wordt gedragen en zorgvuldig tot stand is gekomen. Het is niet aan de rechter, het OM, noch aan de raadslieden om de afweging ervan over te doen. Er is meer regelgeving waar burgers het niet mee eens zijn, vond hij. „Het kan niet zo zijn dat er normen worden overtreden uit louter financiële belangen.”

De verdediging wilde de kwestie voorleggen aan de bestuursrechter en vroeg de rechtbank de zaak aan te houden. Die wees dit echter af. De eis tot voorwaardelijke stillegging noemde advocaat Emanuël Bloch „ongehoord”. „Dat gebeurt vrijwel nooit voor een overtreding.”

De Kachel stevent af op een faillissement als er niet gerookt mag worden. „De omzet is in juli 2008, toen het rookverbod van kracht werd, met ruim 60 procent gedaald. Dat is extreem.” Maar de officier vroeg zich af of 2008 niet gewoon een slecht jaar was geweest voor de kroeg. Of misschien kwam de omzetdaling door de vakantieperiode? Het jaar daarvoor was dit beeld ook te zien.

In kleine cafés in vooral Groningen, Den Bosch en Tilburg is het verzet tegen het verbod, dat 1 juli vorig jaar inging, het grootst. Van de in totaal 44.000 horeca-instellingen negeren er zo’n 6.000 de tabakswet, aldus Van Sloten. Opsporingsambtenaren van de Voedsel- en Warenautoriteit deelden eerst waarschuwingen uit, maar legden daarna boetes op. De eigenaren van De Kachel kregen er vier van elk 300 euro. Ze vinden dat sprake is van oneerlijke concurrentie, omdat ze in hun relatief kleine café (37 vierkante meter) geen aparte rokersruimte kunnen aanleggen. Grotere horecazaken kunnen dat wel. De rechter wilde weten of de broers zich hadden verdiept in het stappenplan dat de horeca sinds 2004 nam om tot rookvrije zones te komen en dat uiteindelijk, zoals aanvankelijk gepland, in 2011 tot een verbod moest leiden. Sannes: „Nee, ik wist niet dat een rookverbod ook voor kleine cafés zou gelden.” Aan een afzuiginstallatie had hij niet gedacht. „Die kosten tussen de 10.000 en 15.000 euro en dat is voor ons financieel niet haalbaar.”

De verdediging vroeg de rechter het rookverbod te ontbinden voor kleine cafés zonder personeel. „Zelfs aan juristen is niet uit te leggen dat je wel wiet mag roken in een coffeeshop, maar geen legaal product als een sigaret in een café.” Het rookverbod is in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Kleine horecagelegenheden hebben geld noch plek voor rokersruimtes. „Rookcafés zoals De Kachel hebben een maatschappelijke, sociale functie. De minister is op kruistocht tegen rokers en de kleine horeca. Elke vorm van proportionaliteit is daarbij uit het oog verloren.” De rechtbank doet 20 februari uitspraak.