kwesties@nrc.nl

Geluk kun je niet leren, vinden de meeste lezers die reageerden op het verhaal van ‘geluksdocent’ Theo Wismans. ‘Wij, pubers van zestien jaar, hebben totaal geen behoefte aan Gelukskunde.’

Kippenvel van afgrijzen

Gelukskunde? Alsjeblieft. Er zijn toch echt grenzen. Wij, pubers van zestien jaar, die het zo slecht schijnen te hebben, hebben daar totaal geen behoefte aan.

Zelf ben ik leerling in atheneum 5 van het ds. Pierson College in Den Bosch. In de eerste, derde en vierde klas waren wij verplicht het vak levensbeschouwing te volgen. Levensvragen, doelen in het leven, symboliek, de meest uiteenlopende onderwerpen kwamen aan bod. Maar niet bepaald bevredigend voor de leerlingen. Integendeel, er werd juist erg sceptisch over gedaan. Toen ‘het kwaliteitenspel’ gespeeld moest worden, leverde dit een hoop hilariteit op. Helaas was dat niet de bedoeling.

Geluk moet niet aangeleerd worden. Geluk moeten jongeren, zoals ik en mensen met wie ik op school zit, zelf vinden. Hoe dan? Als je er geen les in krijgt? Nou, door levenservaring op te doen. Dingen mee te maken. Niet alles hoeft aangeleerd te worden. Volwassenen van nu zijn toch ook gelukkig? Die hebben ook geen ‘gelukskunde’ gehad.

Als ik de foto van de heer Wismans in de bijlage van zaterdag zie staan, word ik al enigszins ongelukkig. Het is ongetwijfeld een vooroordeel, maar een leraar met een absoluut niet modieuze trui, en rond de 55 zal niet hoeven te proberen mij geluk uit te leggen. Zeker niet als hij ook nog eens zegt dat hij ‘cool’ is als hij Beyoncé kent. Daar krijg ik bijna kippenvel van afgrijzen van.

Kortom, laat ons zelf ons geluk vinden. Maakt u zich geen zorgen, we vinden het vanzelf.

Jan Sinnige

Een paar seconden

Hoe komt het toch dat het woord ‘gelukskunde’ een licht gevoel van wrevel bij mij oproept? Zou het door mijn gevorderde leeftijd c.q. levenservaring komen, of het besef dat dit vak in mijn middelbare schooltijd nog niet gegeven werd en ik dientengevolge niet van mijn leven gemaakt heb wat er wellicht in had gezeten? Is dit nieuwe ‘vak’ een voortvloeisel van onze huidige samenleving? En vooral: moeten we eigenlijk voortdurend gelukkig zijn? Geluk is toch een momentopname, een gevoel dat een paar seconden of iets langer duurt Een roodborstje dat je vergezelt bij je werk in de tuin, de geboorte van een kind, een prachtige sterrenhemel. Andere vraag: krijg je er ook een cijfer voor en zo ja, heb je dan bij een 9 bijna de garantie voor een gelukkig leven en is er bij een 4 weinig hoop meer? Zou je dit vak ook moeten of kunnen geven in bijvoorbeeld een sloppenwijk in Nairobi, als daar al een school is. ‘Het geluk ligt om de hoek’ – ik kan u verzekeren van niet.

Laten wij er als ouders met onze kinderen over praten, ervaringen delen en meningen uitwisselen met elkaar, heb het er vooral ook over op school, maar alsjeblieft niet in de vorm van een verplicht vak gelukskunde.

En als het dan toch moet, zou de laatste zin in het boek moeten luiden: de gevolgde lessen bieden geen garantie voor de toekomst.

Ria Roelofsen

Leren zien

Als er nou iets is wat je niet verplicht kunt stellen, dan is het wel geluk. Daar staat tegenover dat je geluk zeker kunt leren zien. Het is overal om ons heen maar we hebben er niet altijd oog voor. De enige uitspraak die ik ken van Boeddha, komt op hetzelfde neer: „there is no way to happiness, happiness is the way.”

Ons eigen orakel Johan Cruijff zegt het nog bondiger: ieder nadeel heb z’n voordeel. Laat het succesverhaal van deze school in Limburg z’n werk maar doen, dan hoef je niets te verplichten. Een andere interessante kant aan dit artikel in de bijlage van NRC Handelsblad is dat het de krant heeft gehaald. In mijn ogen kunnen ook dagbladen bijdragen aan positieve ontwikkelingen in de maatschappij, zo u wilt ‘het verspreiden van geluk’, zonder hun journalistieke principes geweld aan te doen.

In dezelfde bijlage staat een verhaal over het duurzame Waterhouse restaurant in Londen en zelfs over Colombia blijkt positief nieuws te melden. Ik hoop van harte dat NRC Handelsblad daarmee doorgaat en wie weet, stonden dergelijke artikelen al dagelijks in de krant maar moest ik ze eerst leren zien.

Pieter Parmentier

Doe het zelf

Scholen zijn tegenwoordig overal goed voor. Gaat er iets mis in de maatschappij? Moeite met seks? Last van somberheid? Hup. Maak er maar een schoolvak van. En rangeer de problemen op die manier op een zijspoor, in plaats van ze in natuurlijk verband te lijf te gaan. Gelukkig is het nog steeds zo dat geluk en ongeluk een onlosmakelijk deel van het leven zelf uitmaken. En leven leer je, hoe je het ook wendt of keert, nog steeds maar op een manier: door te leven. Echt voluit te leven. En voluit leven staat, zeker gezien de huidige stand van zaken in het onderwijs, nogal haaks op de bedoelingen van een school. In het volle leven dient iedereen zich met zijn eigen geluk te bemoeien. Als een school daar een vak van maakt vertrouwt men kennelijk niet op de zelfredzaamheid van het individu in deze kwestie. Met andere woorden: wie voor zijn geluk naar school moet, is wel een heel zielige stumper. Maar misschien zijn er mensen die vinden dat gelukskunde een verplicht vak moet zijn op school omdat er nog niet genoeg zielige stumpers zijn in de wereld. Ik zie ze al voor me in die klas: ‘Meester, hoe kan ik gelukkig worden?’ Sodeju. Doe dat zelf! Daar heb je toch geen meester voor nodig?

Erik de Boer (ex-docent)

Briljant idee

Misschien zullen sommige mensen Gelukskunde bestempelen als zweverig. Wat voor nuttigs leert een kind van zijn zorgen op een papiertje schrijven en ze voor het slapen gaan weggooien? Ik denk ook dat de lesmethode die wordt gegeven op het Eijkhagencollege niet voor iedereen is weggelegd. Maar ik vind het idee om op de middelbare school een verplicht vak in te voeren waardoor leerlingen bezig gaan zijn met zichzelf (wie wil ik zijn, waar word ik blij van) en met elkaar (hoe geef je feedback? hoe werkt communicatie en hoe ontstaan misverstanden?) een briljant idee. Ik denk dat we allemaal kunnen toegeven dat sociale vaardigheden niet aangeboren zijn, en dat we graag zouden zien dat ‘de jeugd van tegenwoordig’ zich wat socialer opstelt. Tja, dan moeten we ze dat wel leren. Daarnaast is de pubertijd natuurlijk een tijd waarin iedereen heel onzeker is en ik denk dat het een goede invloed zou kunnen hebben als pubers verplicht en onder begeleiding een paar uur per week met zichzelf bezig zouden zijn, leren omgaan met al die nieuwe gevoelens en ideeën. Misschien moeten we het geen Gelukskunde noemen, misschien zijn er andere namen te bedenken. Zelfontplooiing, bijvoorbeeld.

Ellen van Vugt

Niets nieuws

Om met jongeren bij een vak als levensbeschouwing in te zoomen op het thema geluk, is zeker zinvol. Stilstaan bij de positieve kanten van het leven, wordt ook vanuit positive psychology gedaan en werkt met kwaliteiten, gevoelens en ontspanning. Ook bij humanistisch vormingsonderwijs staat de persoonlijke ontwikkeling van kinderen centraal. Al jaren praten we daar over geluk, soms onder de noemer levenskunst. Is er dus iets nieuws onder de zon? Niet echt. Gelukslessen zijn ook zeker niet voorbehouden aan een pastoor, modern of niet. Heb het over geluk, maar laat het geloof er buiten. Geluk is iets van mensen.

Hetty Brouwer