Kamer in verwarring door belastingmoraal

Mensen met een voorbeeldfunctie worden door de fiscus scherp langs de morele maatlat gelegd. In elk geval prinsessen, maar geldt dit ook voor ministers en Kamerleden?

Voetbaltrainer Guus Hiddink kan er over meepraten. Sommige belastingregels worden strenger gehanteerd voor mensen die een voorbeeldfunctie hebben. Voetbaltrainers, burgemeesters, bankdirecteuren en televisiepresentatoren die sjoemelen met de belastingen, komen daardoor sneller voor de rechter dan andere belastingbetalers. Onder sjoemelen moeten we dan onwettig handelen verstaan: fraude. Men kan ook sjoemelen door slimme constructies toe te passen die best wel mogen, maar naar een gekunsteld eindpunt leiden. Omdat het mag van de wet, hoef je er niet eens geheimzinnig over te doen.

Prinses Christina is open over haar vermogensbeheer via een trust. Dat is een Angelsaksische variant op onze stichting. Ze wordt ingezet voor belastingontwijking zo goed als voor gewoon vermogensbeheer in complexe familiesituaties. Bijvoorbeeld die van een prins die vier wettige dochters heeft en twee bastaarden. Dan is het niet vreemd als er na de afwikkeling van de erfenis nog een trust in handen blijft van een van de prinsessen met een eveneens gecompliceerde privésfeer.

De in Londen wonende prinses Christina hoeft als zogenoemd non domiciled resident van het Verenigd Koninkrijk geen belasting over haar vermogen te betalen zolang ze er binnen Engeland niets mee doet. De Nederlandse fiscus heeft buiten onroerend goed om, helemaal niets met haar en haar vermogen te maken. De prinses heeft dus geen Nederlandse en evenmin een Britse fiscale reden om voor een trust te kiezen. De Nederlandse fiscus en al helemaal het Nederlandse parlement hebben geen grond hun neus te steken in het verdere persoonlijke vermogensbeheer van de prinses.

Toch schoten deze week in het vragenuur van de Tweede Kamer PvdA, CDA, VVD, SP, GroenLinks en D66 allemaal vanuit de heup op de prinses en haar trust. Dat de post van die trust bij de koningin in de bus rolt, vinden deze partijen al helemaal fout. Waarom de Kamer daarvoor staatssecretaris De Jager van Financiën aan de tand wilde voelen, is een raadsel. Hij heeft niets over de koninklijke brievenbus noch over de prinses te zeggen. Over haar trust kon hij geen woord van kritiek uiten. Maar goed, die dinsdag stonden de morele snaren van de Kamer strak gespannen.

Tenminste rond het middaguur. Twee uur later waren de financiële woordvoerders opnieuw bijeen. Nu ging het echt over een serieuze financiële constructie. Zo eentje die de verschillen tussen het Amerikaanse en het Europese boekhoudsysteem slim uitbuit. Met als eindresultaat dat er aan beide kanten van de oceaan het beeld van de werkelijkheid ontstaat zoals dat goed uitkomt.

Een constructie die van alles simuleert opdat toezichthouders niet kunnen ingrijpen waar ze dat naar de bedoeling van de wet wel zouden moeten doen. Zo’n constructie die je veel meer geld voorspiegelt dan je aan risico’s loopt. En dat ook nog eens volstrekt open en legaal. Een opzetje van het type dat ons in de kredietcrisis heeft gestort. Van het type dat bankieren zo sexy en opwindend maakte. In elk geval niet saai zoals het nieuwe ideaalbeeld is.

Voor deze constructie glijdt de post bij de minister van Financiën in de bus. Die is er net zo trots op als de slimme mensen bij de inmiddels failliete zakenbanken die bedachten hoe je pakketjes giftige leningen voordelig kon verkopen. De gevolgen van de kredietcrisis worden bestreden door als ondernemende overheid ook op een kunstige manier een eigen werkelijkheid te simuleren.

Het enige verschil is dat de bedenkers het moeten stellen zonder vorstelijke bonus. Op dat punt liggen de zenuwen inmiddels zozeer bloot dat de Kamer zelfs gewone bankmanagers bij ABN Amro de bonus misgunt die hen al lang was toegezegd voor goed werk in een chaotische periode.

De Kamer is verward en dubbelzinnig als het gaat om het aanleggen van morele maatstaven rond financiële constructies. Iedere voorbeeldfiguur van royalty tot gewone bankmanager die op haar pad komt, kan daar slachtoffer van worden.

Aertjan Grotenhuis

Meer info:www.nrc/geld