'Nieuwe Sarkozy' reageert klassiek op crisis De president die bedrijven redt

De Franse president Sarkozy mocht gisteren op drie televisiezenders tegelijk anderhalf uur lang zijn bezorgdheid uitspreken over de toestand van de Franse economie.

„Ik weet het niet”, zuchtte de Franse president, toen hem gisteravond op tv werd gevraagd of hij nu ook, net als zijn „Amerikaanse vriend”, een maximum ging bepalen voor topsalarissen van bankiers. President Sarkozy is president Obama niet.

Hij keek er gekweld bij. Zojuist had hij er nog aan herinnerd dat hij in november de wereld op het hoogtepunt van de financiële crisis een G20-top in de VS „oplegde”, zoals hij het noemde. Maar van Sarkozy komen nu even geen spraakmakende initiatieven.

Hij wil geen plafonds aan de topsalarissen. De Franse bankiers hebben net „geheel vrijwillig” hun bonussen opgegeven, in ruil voor een nieuwe steunronde van 10,5 miljard. Maar een algemene regel? „We moeten wel de beste managers blijven aantrekken.” En: „Ik heb meer bezwaar tegen de hoge inkomens van handelaren, die het spel spelen van inleggen op de beurs en kijken of je wint.”

Het was gisteravond 95 minuten lang op drie Franse tv-zenders te zien: amper drie maanden nadat Nicolas Sarkozy zich mondiaal op de voorgrond had gedrongen met pleidooien om het kapitalisme te ‘moraliseren’, is de Franse president in het defensief geraakt. Sneller, ongenadiger ook dan de meeste andere Europese leiders.

Alles gaat in Frankrijk net zo tegelijk mis als elders: de koopkracht daalt, de werkloosheid stijgt, het regent faillissementen en de overheidsuitgaven lopen uit de hand. En, een specifiek Frans probleem, het handelstekort bereikt nieuwe recordhoogtes. Maar er komt nog iets bij: vorige week gingen 1 tot 2,5 miljoen boze Fransen de straat op om hém de schuld te geven van de crisis.

Sarkozy reageert klassiek, zoals zijn voorganger Chirac dat ook graag deed: door het volk toe te spreken. De Fransen kregen een voorstelling van anderhalf uur, opgezet als een interview, rechtstreeks vanuit het presidentiële paleis op drie tv-zenders uitgezonden, om te wennen aan de nieuwe Sarkozy, versie 2009. Geen stomende internationale staatsman meer, geen bewonderaar meer van de dynamische Britten en Amerikanen, maar de bezorgde ‘chef’ van een woelige, immer tot opstand bereide natie.

Sarkozy is gekozen om te hervormen, zegt hij. Frankrijk moet sterker uit de crisis komen. Optreden zoals de Britse premier Brown doet, met een algemene btw-verlaging de consumptie aanjagen, dat kan alleen in een land dat „geen industrie meer heeft”, zoals Groot-Brittannië, zegt hij.

Vervolg Sarkozy: pagina 15

De president die bedrijven redt

Vervolg Sarklozy van pagina 1

Frankrijk is een industrieland. Sarkozy moet werkloosheid van laaggeschoolde middenklassen voorkomen, bedrijven redden, autofabrikanten verleiden hun fabrieken terug te brengen naar eigen bodem. „Wij investeren”, zegt hij. „Daar krijg je wat voor terug”.

Maar geen provocaties, geen bombarie: deze tijden vragen om een evenwichtsact. „Ik begrijp de ongerustheid”, zegt hij keer op keer zodra de onvrede ter sprake komt, en soms in beeld, via tussendoor gemonteerde straatinterviews. De demonstranten vorige week zeiden „redelijke dingen”.

Sarkozy heeft zelfs plannen om hen tegemoet te komen. Niet zoals de oppositie en de vakbonden willen, met een algemene loonsverhoging en een opwaardering van het minimuminkomen om de consumptie aan te jagen. Maar een termijn overslaan bij de inning van de laagste categorie inkomstenbelastingen: is dat geen goed idee? Ook overweegt Sarkozy jongeren die zonder werk zitten na een eerste tijdelijk contract een werkloosheidsuitkering te geven.

Hij wil er met de vakbonden over spreken, half februari. Die zijn nog sceptisch: ze zien „weinig concreets” en vrezen dat de president vooral tijd wil winnen. Want echt overstag gaat Sarkozy niet. Nog steeds wordt slechts de helft van de vertrekkende ambtenaren vervangen, om de overheidssector in te krimpen.

De oppositie heeft onder leiding van Martine Aubry haar stem hervonden. Voor het eerst in tijden scoren de socialisten punten in de publieke opinie door Sarkozy aan te sporen te doen wat Obama, Brown en Merkel doen: de banken harder aanpakken en de koopkracht op peil houden.

De meest ingrijpende nieuwe maatregel is vooral in het voordeel van bedrijven. Hij wil de belasting op het hebben van een bedrijf afschaffen, wat andere EU-landen al jaren geleden hebben gedaan. Compensatie van de inkomstenderving is al gevonden, zei Sarkozy: die moet komen uit de rente die banken moeten betalen over de nieuwe leningen van de staat. Zeker 1,4 miljard euro, aan het einde van dit jaar, schat hij.

De ‘Sarko-show’ is volledig te zien op nrc.nl/economie