Machtsstrijd

Premier Poetin heeft gisteren bekendgemaakt dat de economische crisis in Rusland achter de rug is. De economie krabbelt op, de roebel is op weg een ijzersterke munt te worden ten opzichte van de ‘waardeloze’ dollar. Godzijdank. Het zou ook absurd zijn als Rusland, met zijn bodemschatten, in hetzelfde moeras zou wegzakken als het perfide Westen.

Poetin. (Foto AFP)

Poetin. (Foto AFP)Poetin. (Foto AFP)

Premier Poetin heeft gisteren bekendgemaakt dat de economische crisis in Rusland achter de rug is. De economie krabbelt op, de roebel is op weg een ijzersterke munt te worden ten opzichte van de ‘waardeloze’ dollar. Godzijdank. Het zou ook absurd zijn als Rusland, met zijn bodemschatten, in hetzelfde moeras zou wegzakken als het perfide Westen. De ultrakritische volgers van dit weblog, die als één man achter Poetin staan, kunnen opgelucht zijn. Ik feliciteer hen bij deze dan ook met hun gelijk.

De Izvestija, de aloude verdediger van het regeringsbeleid, publiceerde vandaag een onderzoek door bank VTB, ontvanger van vele miljarden dollars aan noodhulp. Uit dat onderzoek blijkt dat januari een absoluut dieptepunt in de crisis was, dat hoogstens werd geëvenaard aan het einde van 1998. Maar nu, op 7 februari,  zo schrijft de krant, is de Russische economie er veel beter aan toe en maakt de roebel voortreffelijke winsten op de valutamarkt.

Afgelopen woensdag was ik op bezoek bij de Hogere Economische School, de Russische topuniversiteit die je misschien nog wel het beste kunt vergelijken met Harvard Business School. De bejaarde Jevgeni Jasin, minister van Economie onder Jeltsin en een door vriend en vijand gerespecteerd macroeconoom, is er een van de beroemdste professoren.

De woensdag aanwezige docenten behoren tot de beste geleerden van Rusland. Ze zijn jong, modern, verstandig en vooral reëel over de toekomst. Sommigen hebben enkele jaren aan westerse topuniversiteiten gewerkt, waar ze moderne onderwijsmethoden hebben geleerd

Regelmatig ging de gedachte door me heen dat als zij minister zouden zijn, Rusland wel degelijk binnen afzienbare tijd een modern en democratisch land kan worden, ondanks al die eeuwige onzinpraat over de passiviteit of de afwijkende mentaliteit van het Russische volk. Zo ken ik ook nog wel een leger clichés over de Nederlanders.

De HES is begin jaren negentig opgericht door Jegor Gajdar en Anatoli Tsjoebais, grondleggers van het huidige Russische kapitalistische systeem. Lange tijd werden zij door veel Russen gehaat, die hen als de veroorzakers van hun leed in de jaren negentig zagen.  Inmiddels worden hun radicale stappen ook door een conservatieve politicus als Poetin als de enige echte juiste gezien. Het kon blijkbaar niet anders.

Op de HES wemelt het van toptalent. Je wordt er alleen toegelaten als je echt slim bent. Een toelatingsexamen, een zogenoemde Olympiade, bepaalt of je al dan niet collegegeld hoeft te betalen. Als je een rijke vader hebt en dom bent, word je jaarlijks aangeslagen voor 25.000 dollar, maar dan moet je wel je examens halen, want anders kun je alsnog vertrekken.  De zoon van een kennis studeert er sinds september. Hij zit dag en nacht te blokken. Veertig procent van zijn jaargenoten zijn al afgevallen.

Na je afstuderen ben je verzekerd van een baan, overal ter wereld. Veel afgestudeerden vertrekken naar het buitenland, aangezien je met een HES-diploma op zak overal goed betaald wordt. Maar ook in de kringen rond president Medvedev komen ze voor. En dat is nu zo interessant, want eind december publiceerde het weekblad Novoje Vremja een artikel waarin werd bericht dat president Medvedev met een groep vooruitstrevende economen had gesproken, die hem ervoor waarschuwden dat Rusland op een catastrofe afstevende en dat de tot dan toe genomen maatregelen om de crisis te bestrijden ontoereikend waren.

Ik heb een van die economen, die aan de HES doceert, voor de krant van afgelopen zaterdag geïnterviewd. Hij vertelde me dat die ontmoeting met Medvedev uiterst aangenaam verliep en dat de staf van Medvedev zeer geïnteresseerd was in de voorstellen van hem en zijn collega’s. Een van die voorstellen was het loslaten van Poetins verticale machtsstructuur, die iedere effectieve anti-crisismaatregel blokkeert en corruptie door de overheid bevordert.

Medvedev stuurde de conclusies van dat gesprek door naar Poetin, die het rapport volgens ooggetuigen in de prullenbak gooide. Volgens Novoje Vremja zou Poetin Medvedevs voorstellen als een poging hebben opgevat om de leiding in de aanpak van de crisis uit zijn handen te nemen. Als het waar is betekent dit dat er een machtsstrijd in het Kremlin woedt en dat Medvedev misschien wel eens anders over de zaken denkt dan zijn illustere voorganger.

Al langer is bekend dat Poetin zich door oud-KGB vrienden laat omringen, zoals vice-premier en bestuursvoorzitter van oliemaatschappij Rosneft Igor Setsjin. Die vrienden houden er heel andere opvattingen op na dan de ‘liberale’ medewerkers van minister van Financiën Koedrin.

Zo houdt de Poetinclub van de verticale machtstructuur met de daarbij behorende repressie van de bevolking. De Medvedevclub daarentegen is voorstander van rationeel denken en het toepassen van economische kennis bij het bestrijden van de crisis.

Op de HES konden de docenten het allemaal goed uitleggen. Poetin werd door hen als het grootste obstakel voor een succesvolle aanpak van de crisis gezien. De politicologen onder hen waren dan ook somber gestemd. Een van hen vreesde zelfs dat als de Russische economie verder verslechtert, nationalistische en racistische groeperingen misbruik van de chaos kunnen maken en dat Rusland dan echt in de problemen komt.

Gelukkig is die vrees ongegrond, nu Poetin heeft gezegd dat de crisis voorbij is.