Een lekker verhaal is verdacht

Ook dit jaar verschijnen er veel geschiedenisboeken.

Waar blijft de populaire historische fictie, die in onze buurlanden verkooprecords breekt?

Amerika, heel veel boeken over Obama’s Amerika. En de kredietcrisis, een berg boekjes over de teloorgang van het financiële systeem. Afgelopen maandag presenteerden de verzamelde Nederlandse uitgeverijen in Amsterdam tijdens de manifestatie Vers voor de Pers de titels die het komend jaar zullen verschijnen. Alle populaire en voor de hand liggende genres waren vertegenwoordigd. Eén categorie was opvallend afwezig: die van de populaire historische fictie.

En dat was geen uitzondering ten opzichte van andere jaren. Terwijl in de ons omringende landen dit soort boeken in groten getale de winkel uitvliegt, is het genre in Nederland zo goed als non-existent. Hoe komt dat? Non-fictie geschiedenisboeken verkopen immers redelijk goed. En spannende historische jeugdboeken zijn ook populair.

Vooropgesteld: Nederlandse auteurs situeren hun boeken natuurlijk niet alleen in het hier en nu. Om enkele auteurs te noemen: Hella Haasse, Nelleke Noordervliet, Jan van Aken, Arthur Japin en Thomas Rosenboom. Maar al deze schrijvers zijn auteurs met literaire ambities, terwijl in landen als Groot-Brittannië en Duitsland juist de níet-literaire historische fictie de boventoon voert.

Helemaal afwezig is het genre in Nederland overigens niet. Zo geeft uitgeverij Karakter populaire historische fictie uit van Wouter van Mastricht. Van zijn roman Spaans vuur gingen sinds 2007 zo’n 27.000 stuks over de toonbank.

Spaans vuur vertelt het verhaal van Evan Sharpe, een van oorsprong Engelse tolk in het leger van Frederik Hendrik. Sharpe zit achter een Spaanse moordenaar aan die de straten van Maastricht anno 1635 onveilig maakt. Van Mastricht mengt thrillerelementen met de ontrafeling van een daadwerkelijk bestaand historisch raadsel.

Martien Elema, manager marketing en verkoop van Karakter, denkt dat Van Mastricht precies de juiste periode voor zijn roman heeft gekozen. „De Tachtigjarige Oorlog is van groot belang geweest in de Nederlandse geschiedenis. Bij veel mensen gaat er wel een belletje rinkelen bij het begrip. Dat heb je toch nodig als je een boek als dit wilt verkopen.” Volgens Elema is de belangstelling voor het genre hier groeiende. „Maar je zou er nog geen uitgeverij van kunnen laten draaien. Daarvoor is de onwetendheid over de vaderlandse historie bij het publiek te groot. Veel mensen voelen zich gewoon niet goed thuis in de geschiedenis. De Tachtigjarige Oorlog is net bekend genoeg.”

Wat dat betreft hoopt Karakter te profiteren van het succes van auteurs van historische non-fictie, zoals vader en zoons Blokker en Geert Mak. „Misschien grijpen mensen die met zo’n boek hun kennis hebben opgevijzeld daarna eerder naar een spannend historisch verhaal.”

Hoe anders ligt de markt erbij in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk. Elema van Uitgeverij Karakter: „Daar bestaat ook een enorme vraag naar historische biografieën, die in Nederland nauwelijks verkocht worden. In zo’n klimaat als het Britse is het logisch dat de populaire historische fictie gedijt.”

Geestelijk vader van de huidige generatie succesvolle Britse auteurs is C.S. Forester (1899-1966). Forester schiep in 1937 het personage Horatio Hornblower. In uiteindelijk elf romans en een enkel kort verhaal maakt Hornblower carrière in de Britse marine tijdens de Franse Revolutie en de napoleontische oorlogen. Hij brengt het van adelborst tot admiraal. Hornblower was zo populair dat maritiem historicus Cyril Northcote Parkinson in 1970 een serieuze biografie aan dit fictieve personage wijdde. De laatste Nederlandse vertaling van de reeks verscheen in de jaren tachtig. Als Nederlanders Hornblower al kennen, is dat vooral van de tv-serie die uitgezonden werden door Net 5.

Jack Aubrey, een andere verzonnen Britse zeeheld, is hier wellicht iets bekender, al was het maar omdat Russel Crowe hem speelde in de kaskraker Master and Commander: The Far Side of the World uit 2003. Aubrey is het geesteskind van Patrick O’Brian. Samen met zijn scheepsarts Stephen Maturin beleeft ook Aubrey zijn avonturen in de tijd van Napoleon.

Sinds het overlijden van O’Brian wordt de ranglijst van best verkopende auteurs van militaire historische fictie aangevoerd door Bernard Cornwell. Waar Forester en O’Brian hun heil op zee zochten, houdt Cornwell liever droge voeten. Zijn populairste creatie, Richard Sharpe, dient onder Wellington tijdens, wederom, de Napoleontische oorlogen. Cornwell publiceerde tot op heden 21 romans en drie korte verhalen over deze ruwe bolster, de zoon van een Londense prostituee. De laatste jaren schrijft hij ook over andere tijdsvakken, met name de Middeleeuwen. Zijn laatste boek Azincourt (2008), naar de gelijknamige slag tussen de Engelsen en Fransen in 1415, is zijn best verkopende titel in tijden.

Een apart genre, en volgens Britse boekverkopers op dit moment qua aantal verkochte titels het populairst, zijn de spannende historische boeken door en voor vrouwen. Die spelen bijna allemaal in het tijdvak van de Tudors. De boeken van Philippa Gregory, hier vooral bekend van The Other Boleyn Girl (verfilmd in 2008 met Scarlett Johansson en Natalie Portman), verkopen het best. Susannah Dunn, van wie vorige maand The Queen’s Sorrow over Mary Tudor verscheen, wordt door haar uitgever Harper Collins op dit moment hard gepusht als dé concurrente van Gregory.

Nederlandse uitgevers merken op internationale beurzen dat de populariteit van de historische fictie in het Engelse taalgebied enorm is. Steven Maat, uitgever fictie bij Bruna: „De helft van wat we op die beurzen krijgen aangeboden, is van dit genre.” Bruna koopt het allemaal niet. „We zijn hier niet zo goed thuis in onze geschiedenis. Alleen de Tweede Wereldoorlog is bij iedereen bekend. Dat verklaart waarom daarover wel spannende boeken geschreven en gelezen worden, zoals die van Tomas Ross.”

Het wachten is op een klapper die het genre in één keer op de kaart zet, van het formaat Nicci French, zegt Maat. „En dan maar hopen dat het niet blijft bij dat ene succes, maar dat het een begin is van de acceptatie van dit soort boeken.”

Ook in Duitsland is de historische fictie zeer populair. Verschil met Engeland is dat de Duitse auteurs door de moeizame verhouding van Duitsers met hun geschiedenis hun blik vér in het verleden werpen. Acht van de tien boeken binnen het genre spelen in de Middeleeuwen. Het werk van Sabine Ebert verkoopt het best. Net zoals bij Gregory en Dunn, speelt bij Ebert een vrouw de hoofdrol: Hebamme (vroedvrouw) Marthe Hände. Marthe beoefent haar vak aan het hof van hertog Hendrik de Leeuw van Saksen (1129-1195). Gezien de Duitse voorliefde voor de Krimi is het geen verrassing dat er in een groot deel van de historische fictie die in Duitsland verschijnt, een moord moet worden opgelost. Een ander typisch Duits fenomeen, de sterke oriëntatie op de eigen regio of Bundesland, zorgt ervoor dat in bijna elke stad wel een lokale historische Krimi te koop is.

De aard van deze Krimis hoeft landelijk succes overigens niet in de weg te staan. De Duitser Frank Schätzing debuteerde in 1995 met Tod und Teufel, een moordmysterie dat speelt rond de bouw van de Dom in Keulen in 1260. Aanvankelijk werd het boek alleen in Keulen goed verkocht, maar nadat Schätzing in 2004 doorbrak met de science fiction thriller Der Schwarm, werd Tod und Teufel landelijk verspreid. Het boek beleefde sindsdien meer dan twintig drukken.

Bij uitgeverij Conserve verschijnt een Nederlandse variant van de lokale Krimi, de historische thrillers van Ashe Stil. Stil schreef sinds 1992 vijftien boeken over waterschout Willem Lootsman, die moorden oplost in het Amsterdam van de Gouden Eeuw. Directeur Kees de Bakker vertelt dat hij alle titels leverbaar houdt, maar dat er slechts een paar per week van worden verkocht. Het weerhoudt De Bakker er niet van om historische fictie te blijven publiceren. „Ik ben toen ik begon met uitgeven te optimistisch geweest over de commerciële potentie van het genre. Maar ja, ik houd van de Nederlandse taal en ik houd van geschiedenis. Wat is er dan mooier om te lezen dan een spannende historische roman?”

5000 ‘historical fiction’-romans op: www.historicalnovels.info/