Afrika's parel verliest glans

De rivier de Nijl trekt jaarlijks duizenden toeristen naar Oeganda.

Door een nieuwe stuwdam verdwijnt echter ‘de mooiste plek ter wereld voor rafters’.

Wanneer een Oegandese man een meisje wil versieren, is een uitstapje naar de Bujagali watervallen vaak het eerste afspraakje. Op deze plek stort de machtige Nijl zich enkele meters naar beneden. Kajakkers en rafters bevaren dagelijks de eerste serieuze stroomversnelling van de 6.695 kilometer lange rivier. Het is tevens dé plek voor trouwfoto’s. Freelance artiesten doen er een dansje voor je, terwijl waaghalzen voor 2 euro laten zien hoe je met slechts een jerrycan door de waterval zwemt. Soms met dodelijke afloop.

Nog ongeveer een jaar, en dan zijn de zogenoemde ‘Bujagali-zwemmers’ werkloos. Een stuwdam, drie kilometer stroomafwaarts, zal ervoor zorgen dat de watervallen veranderen in een stuwmeer. De middenstand kan niet wachten tot de dam af is. Maar de raft-bedrijven worden juist voor moeilijkheden gesteld. Bij Nile River Explorers (NRE) komen in het hoogseizoen 1.200 mensen per maand raften, samen goed voor 150 duizend dollar. Dan zijn er nog de kajakbedrijven en de vele hotels en restaurants. De Nijl genereert een miljoenenindustrie.

„We hebben al extra vrachtwagens aangeschaft omdat ons startpunt straks verder weg ligt”, zegt John Dahl, directeur van Nile River Explorers. Zijn bedrijf is genoodzaakt om verderop te Nijl te zoeken naar bevaarbare stukken. Door de dam zullen vijf stroomversnellingen binnen drie kilometer verdwijnen. In de toekomst zullen raft-boten dus net achter de dam moeten vertrekken. Op dat gedeelte kent de Nijl echter vooral veel rustige stukken.

„Het is heel triest”, zegt Franco Elabu. Al acht jaar werkt hij achter de bar van een klein restaurant naast de watervallen. „Duizenden mensen komen hiernaartoe, omdat het hier zo mooi is.” De plek zal er zeker toe hebben bijgedragen dat Winston Churchill Oeganda in 1907 als de Parel van Afrika omschreef.

Oeganda verwacht voor het derde jaar op rij een economische groei van zo’n 7 procent. Hoewel er geld binnenkomt door stroomexport, zitten de Oegandezen zelf geregeld in het donker. Loadshedding, het om de beurt afsluiten van bepaalde delen van het land van stroom, is een frustratie voor veel Oegandese ondernemers. „Hoe erg ik het verdwijnen van Bujagali ook vind, ons land heeft de extra stroom van een tweede stuwdam wel nodig”, schetst barman Franco Elabu het dilemma van Oeganda. Niet alleen Franco Elabu ziet ‘Bujagali’ niet graag verdwijnen. Ook de stoere jongens en meiden in de raft-scene verliezen een hoogtepunt. Drie bedrijven in Jinja bieden raften aan; het bedwingen van de Nijl in een rubberboot. „De Nijl is waarschijnlijk de mooiste raft-plek ter wereld”, zegt de Australische Zoe Bartlett (25). Als raft-instructrice trekt ze de hele wereld over. „Maar het raften in Australië, Zuid-Amerika, Turkije en Canada weegt allemaal niet op tegen de magische klank van de Nijl.”

Voor een dag raften betaal je bij de bedrijven Adrift en Nile River Explorers 125 dollar, een kleiner – en volgens de concurrentie minder veilig- bedrijf doet het voor 75 dollar.

De Oegandese Prossy Ianow (23) is één van de 80 mensen die bij NRE op de loonlijst staan. De onverschrokken kajakster maakt zich op voor een tocht op de Nijl. Achterop een vrachtwagen vertrekt ze met zeven toeristen naar de het begin van de Nijl. De truck rijdt over de gigantische Owen Falls dam, Oeganda’s enige stuwdam. Het bouwwerk is inmiddels 55 jaar oud en verkeert in slechte staat. Er wordt gevreesd dat hij ieder moment kan instorten. Al sinds het koloniale tijdperk zorgt de Owen Falls dam voor een flink gedeelte van de Oegandese stroomvoorziening.

Zolang het nog kan genieten Zoe, Prossy, Juma en de toeristen nog van het adembenemende stuk Nijl. Zoe: „We zullen moeten leren leven met alleen nog de herinnering aan de Silverback en Bujagali.”