Waarom willen we altijd gelijk hebben?

Waarom willen mensen altijd gelijk hebben, vraagt Laurens Lagaaij uit Bergschenhoek. „En waarom zijn mensen zelfs bereid te liegen om dat gelijk te krijgen?”

Volgens Eric Rassin, hoogleraar psychologie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, is het vooral een natuurlijke programmering die maakt dat we moeilijk afwijken van ingenomen standpunten. Tunnelvisie noemt hij dat in zijn boek Waarom ik altijd gelijk heb. „Het is een aangeboren behoefte aan consistentie”, zegt hij.

Waarom mensen zo halsstarrig zijn, is volgens Rassin onduidelijk. Waarom mensen bereid zijn te liegen om gelijk te krijgen weet hij wel. „Dat komt voort uit de behoefte aan waardering. Gelijk krijgen levert waardering op, ongelijk krijgen betekent gezichtsverlies.” Dus zijn we bereid de feiten soms wat te verdraaien om maar geen ongelijk te krijgen.

Victor Vlam zoekt het meer in de menselijke neiging om de macht naar zich toe te trekken. Vlam is debattrainer bij Debatrix. Dit Rotterdamse bureau schreef artikelen in nrc.next om lezers te leren hoe ze, of ze nou gelijk hebben of niet, anderen kunnen overtuigen.

Vlam: „In de moderne samenleving verwerf je macht en controle als mensen je geloven. Medewerkers luisteren niet meer automatisch naar hun baas, ze moeten overtuigd worden. Dat is de beste manier om hun productiviteit te vergroten.”

Een andere reden is volgens Vlam dat vaak van mening veranderen, en impliciet je ongelijk toegeven, slecht kan zijn voor je imago. „Dat geldt sterk in de politiek.” Vlam wijst op Balkenendes uitspraak over ‘draaikont’ Bos, in de verkiezingscampagne van 2006. „Toen leek het gedaan met Bos. Inconsistente mensen worden als onbetrouwbaar gezien.”

Gelijk krijgen – of hebben – is dus belangrijk. De Duitse filosoof Arthur Schopenhauer onderkende dat in de negentiende eeuw al. IJdelheid staat het mensen volgens Schopenhauer niet toe hun ongelijk te bekennen. Hij legde een verzameling aan van 38 verbale trucs. Gelijk krijgen is tegenwoordig zo belangrijk dat de debattrucs van Schopenhauer zijn gebundeld in De kunst van het gelijk krijgen.

Dat boek is nu overal te koop.