Opluchting en champagne op eerste dag kunstbeurs

Op de tiende editie van Art Rotterdam ligt het woord kredietcrisis op ieders lippen. Veel galeriehouders zijn toch optimistisch. „Die crisis wordt ons aangepraat. Ik ben er niet bang voor.”

Hij hangt er een beetje troosteloos bij, de slinger waarmee galeriehoudster Diana Stigter haar stand op Art Rotterdam versierd heeft. De ooit zo felgekleurde vaantjes zijn flets geworden. De opening van de kunstbeurs mag dan in volle gang zijn, hier voelt het alsof het feest al is afgelopen. Hier heerst de melancholie van ‘the day after’.

Het vlaggetjeskunstwerk van de Argentijnse Amalia Pica is een mooi symbool voor de situatie waarin de kunstmarkt zich nu bevindt. Het ene moment werden er nog astronomische bedragen neergeteld voor hedendaagse kunst, konden populaire kunstenaars de vraag naar hun werk niet meer bijbenen en moesten verzamelaars genoegen nemen met een plekje op een wachtlijst. Het volgende moment heeft de euforie plaatsgemaakt voor een kater.

In de oude vertrekhal van de Holland Amerika Lijn, waar zeventig voornamelijk Nederlandse galeries hun eigen hoekje hebben ingericht, ligt het woord kredietcrisis op ieders lippen. Deze tiende editie van Art Rotterdam, daarover zijn alle deelnemers het eens, zal een belangrijke graadmeter zijn. Zullen collectioneurs de hand op de knip houden, nu de economie tegenzit? Gaan bedrijfscollecties bezuinigen op hun kunstaankopen? En zullen er nog wel buitenlandse verzamelaars langskomen?

De meeste galeries willen niet direct toegeven dat de zaken slechter gaan, uit angst dat ze daarmee het onheil over zichzelf afroepen. ,,We laten ons de crisis aanpraten”, zegt Emmo Grofsmid van MKgalerie. ,,Maar ik ben er niet zo bang voor. Onze klanten hebben vaste banen met vaste maandsalarissen, die gaan er niet op achteruit. Bovendien zijn wij als galerie slechts een kleine tussenspeler. Wij hebben minder last van de recessie dan de veilinghuizen.”

En toch merk je dat deze jubileumeditie van Art Rotterdam niet bepaald feestelijk is uitgepakt. Het aanbod is braaf, bekend, zonder risico. En het lijkt wel of zelfs de kunstenaars hun werk hebben aangepast aan deze sobere tijden. Groot, patserig en kleurrijk is uit. Klein, intiem en ingetogen is in. Tjebbe Beekman, de kunstenaar die bekendstaat om zijn reusachtige doeken, toont bij Diana Stigter een wand vol priegelige tafereeltjes in zwart-wit, stuk voor stuk niet groter dan een ansichtkaart. Aan de overkant hangen bij Galerie Juliètte Jongma nieuwe werken van Tim Braden, schilder van zonnige, pastelkleurige voorstellingen. Maar nu zijn de kleuren van zijn palet somberder, en de formaten van zijn werken zo klein dat ze met gemak in een handtas passen.

Als gaandeweg de opening de beursvloer vol staat met champagne drinkend kunstpubliek en de eerste rode stippen naast de kunstwerken verschijnen, halen veel galeriehouders opgelucht adem. ,,Eerst ging het uitmuntend”, zegt Martin Rogge van Flatland Gallery. ,,Nu gaat het gewoon goed. Het is niet meer zo hectisch als een jaar geleden, maar dat is juist wel fijn. Ik vergelijk de kunstmarkt graag met de huizenmarkt. Vroeger moest je meteen beslissen, anders was je droomhuis weg. Nu heb je als koper meer bedenktijd.”

En zo zijn er meer galeriehouders die zeggen blij te zijn dat de kunstmarkt in een wat rustiger vaarwater terechtgekomen is. „Het gaat weer over de kunst in plaats van over het product”, meent Marianne van Tilborg van Galerie Lumen Travo. ,,Mensen kopen niet meer met hun oren, maar met hun ogen”, zegt ook Emmo Grofsmid van MK. Hij vertelt hoe hij vorig jaar op de kunstbeurs in Miami nog een dame hoorde zeuren dat ze perse een schilderij van Neo Rauch wilde hebben. ,,De galeriehouder bleef maar zeggen dat hij daar niet aan kon komen. Die vrouw werd toen echt kwaad. Ik hoop dat, nu de zeepbel is geknapt, we eindelijk weer van kunst mogen genieten.”

In de jonge galerie Zinger Presents hangen ingelijste, kapotte paraplu’s aan de muur en draait een haperende langspeelplaat zijn rondjes. Ook hier weer dat katerige gevoel van een feestje dat voorbij is. ,,Wij zijn dat gepraat over de kredietcrisis nu wel zat”, grapt galeriehouder Steven van Grinsven: ,,Wij zijn van de zapgeneratie, en dus snel verveeld. Het is tijd voor een volgend kanaal. Het kan best zijn dat mensen vroeger tien werken kochten en nu maar drie. Maar dan zijn het in ieder geval werken die ze echt willen hebben.”

Intussen heeft galeriehouder Fons Welters een klant moeten teleurstellen. „Die zijn al verkocht”, antwoordt hij als een jong echtpaar informeert naar de tekeningetjes van Claire Harvey, die ondanks hun postzegelformaat zo’n 2000 euro kosten. Welters heeft zijn stand volgehangen met een ‘best of’ uit eigen stal: glazen borsten van Maria Roosen, bronzen frikandellen van Job Koelewijn en dode kippen van Tom Claassen. „Het loopt als een trein”, zegt Welters tevreden. „Maar ik had voor de beurs ook een goed gevoel. Al dat geleuter over de kredietcrisis, ik trek me er niets van aan.”

Art Rotterdam. T/m 8 febr in de Cruise Terminal. Inl: www.artrotterdam.com