Onder de zonnebank en roti eten bij de videotheek

Het gaat niet goed met videotheken: er zijn er nog maar ongeveer 700 over.

Met de opvolger van dvd hopen ze een kans te grijpen.

Tijdens vergaderingen van de Nederlandse Video Detaillisten Organisatie (NVDO) komt het de laatste tijd vaak ter sprake. Misschien dat het helpt: een nieuwe overkoepelende naam voor de ruim 600 leden van de brancheorganisatie, want ‘videotheek’ voldoet eigenlijk al lang niet meer.

Iedereen bedenkt Engelse termen: Entertainment Store, of Movie, Music & Games Store. Of Home Entertainment Center, volgens directeur Willem van Teeseling van de NVDO het meest genoemd. „Maar ja, eer mensen dat uit hun mond krijgen.”

De Nederlandse videotheken hebben het moeilijk. Ze kampen sinds vijf jaar met dramatisch teruglopende inkomsten, blijkt uit de meest recente cijfers van de International Video Federation. De impuls die de introductie van de dvd eind vorige eeuw nog aan de branche gaf, is inmiddels uitgewerkt.

De opbrengsten uit de belangrijkste activiteit, dvd-verhuur, daalde van 116,5 miljoen in 2004 naar 76,6 miljoen in 2007. En dat met een groeiend filmassortiment en dalende verhuurprijs. Van de 1.150 Nederlandse videotheken die Nederland in 2004 nog telde zijn er op dit moment nog circa 700 over.

Piraterij is een belangrijke oorzaak: een dvd blijkt een stuk makkelijker en goedkoper te kopiëren dan een videoband. En met een toenemend aantal zenders via digitale tv groeit de concurrentie van televisie.

Ook is de verhuur van porno als belangrijke inkomstenbron voor veel videotheken weggevallen, vanwege internet. Daar komt bovenop dat de game-industrie sinds kort niet meer toestaat dat videotheken ook computerspellen verhuren.

De videotheken hebben daarbij de slag om de verzamelaar gemist. Bij de introductie van de dvd werden videotheken door distributeurs verplicht een hogere inkoopprijs voor hun dvd’s te betalen dan warenhuizen. Om die reden bleek het de eerste jaren niet rendabel om ook dvd’s te gaan verkopen. Nu deze inkoopprijzen zijn rechtgetrokken, ontwikkelen videotheken zich steeds meer tot winkels. „Ze verhuizen richting de winkelstraten”, vertelt Van Teeseling. „De tijd dat videotheken in het hart van woonwijken lagen, is voorbij.”

En dus zoeken videotheken nieuwe inkomstenbronnen. Zoals ‘movieotheek’ Oxin in Amsterdam, dat naast films ook Surinaamse roti verkoopt. Of Sun & Fun in Zwanenburg: een videotheek die tegelijkertijd dienst doet als zonnebankcentrum.

Franchise-ondernemers die bij grote ketens zoals Filmclub en Videoland zijn aangesloten, richten zich vooral op de verkoop van games (de snelst groeiende markt), muziek, pasfoto’s, snoep en inktpatronen voor printers. Volgens Wilfred Meijers van de Entertainment Retail Group (daar vallen onder meer Videoland en Moviemax onder) kunnen deze ondernemers tot wel 40 procent van hun omzet uit verkoop van consumentenproducten halen.

Maar dat lukt niet altijd. „Ondernemers hebben het er moeilijk mee dat het vak zoals ze het kennen, verdwijnt.” Maar het moet, zegt Van Teeseling. „Videotheken die stug alleen maar films blijven verhuren, hebben geen bestaansrecht meer.”

Toekomst lijkt er wel te zijn voor de Cinematheek met vestigingen in Eindhoven, Nijmegen en Tilburg. Het bedrijf richt zich sinds 1985 op filmhuisfilms en ‘kwalitatief goede Hollywoodfilms’, zoals directeur Erik Eerden het omschrijft. „De domme actiefilms laten we liggen.”

Waar de andere videotheken volgens hem „verwateren tot een soort Bruna”, houdt Eerden vast aan het concept. „Wij richten ons op een hoog opgeleid publiek dat houdt van films die illegaal moeilijk te vinden zijn. We zien onze klantenkring uitbreiden, nu videotheken om ons heen wegvallen. In Nijmegen hebben we nog maar drie concurrenten over.”

De grote ketens hebben hun hoop gevestigd op nieuwe technieken, zoals de dvd destijds ook redding bracht. Nieuw is bijvoorbeeld Video On Demand (VOD), waarbij je met de afstandsbediening van de tv een film uit de collectie van een videotheek kunt bestellen. Videoland en KPN bieden dit samen aan. Meijers van de Entertainment Retail Group ziet er weinig toekomst in. „Mensen bezoeken namelijk graag een winkel.”

Misschien wordt Blu-ray een succes? Deze disc wordt ‘gelezen’ met violet laserlicht terwijl gewone dvd’s met behulp van een rode laser worden afgespeeld. Met deze potentiële opvolger van de dvd (met betere beeldkwaliteit) hopen videotheken „nu wel hun kans te grijpen”. De Blu-ray-versie van de nieuwste Batman-film The Dark Knight loopt „waanzinnig goed”, zegt hij. „Nu is het zaak om er voor te zorgen dat we de warenhuizen voorblijven.”