'Megaschok' in economie

Econoshock. Hoe zes economische schokken uw leven fundamenteel zullen veranderenAuteur: Geert NoelsHoutekiet/Business Contact380 pag. 29,95 euro

Het is prikkelend en uitdagend als een econoom zich ontpopt als een seismoloog. „Aardbevingen hebben altijd bestaan, ze zijn niet te voorkomen”, schrijft Geert Noels, hoofdeconoom van vermogensbeheerder Petercam in Econoshock. „Des te merkwaardiger is het dat de mens de economische schokken wél de hele tijd probeert te ontlopen. Alsof zoiets mogelijk zou zijn.”

De kredietcrisis is niet de enige schok die de mondiale economie op dit ogenblik teistert. In zijn boek verdedigt Noels de these dat er een megabeving aan de gang is, „een schok van 10 op de economische schaal van Richter” die de combinatie is van zes afzonderlijke bevingen: de demografische, de Aziatische, de technologische, de fossiele, de kapitalistische en de groene schok. Deze zogeheten econoshock is onze planeet, onze bedrijven en ons leven geleidelijk, maar drastisch aan het veranderen.

In een glasheldere analyse, doorspekt met tal van inzetjes, grafieken en tabellen, lezen we hoe we ons aan die megaschok moeten aanpassen. Noels probeert ons niet met het vingertje in de lucht een sensationeel rampenscenario aan te praten. Zijn boodschap is optimistisch.

Dat de milieuschok en de energieschok samenvallen, noemt hij zelfs een ‘goddelijk toeval’. Dit maakt de wil en de druk om iets aan de ecologische kwestie te doen „des te sterker”. Van ‘groeipessimisme’ kan de auteur niet verdacht worden: economische vooruitgang is volgens hem „de oplossing, niet het probleem”. Maar die groei zal wel anders moeten: meer energie-efficiënt en transparant op het vlak van milieu- en transportkosten.

Het boek wil ons de ogen openen. Leer uit de dynamiek van verdwenen beschavingen als de Maya’s en de bewoners van Paaseiland, schrijft Noels. „Ze tonen aan dat een bevolkingspyramidespel onhoudbaar is.” Een Britse onheilsprofeet als Malthus wordt niet zomaar aan de kant geschoven: de door hem voorspelde bevolkingsexplosie is een van de markantste feiten van de afgelopen dertig jaar. In de komende drie decennia zal „de regionale verschuiving van de populatie” naar het oosten de grootste verandering teweegbrengen.

Onze politici zijn struisvogels, vindt Noels. Zij blijven ons voorhouden hoe rijk we wel zijn, „terwijl de economische verarming over een paar generaties een zware tol zal eisen”. Vooral hun blind geloof in de sterkte van een consumptiegedreven economie noemt hij „welvaartsvernietigend”.

Econoshock wil een lans breken voor de noodzaak van een ‘creërende economie’ in plaats van een ‘spenderende economie’. Interessant zijn de bedenkingen over de zogeheten ‘new economy’. „De economische parameters van de ICT-revolutie werden niet overschat, maar sterk onderschat”, stelt Noels. Deregulering, lage intreedrempels, de genetwerkte economie en een topinfrastructuur van mobiele netten, glasvezel, routers en switches zijn het tastbare resultaat.

Er is ook ruimte voor zelfkritiek. De onethische kantjes van het kapitalisme – het systeem waarin zijn vermogensbank functioneerde – waren volgens Noels aan een correctie toe. „Weg met het oneigenlijke gebruik van financiële markten, de overdreven hedgeposities en de piraten van de financiële snelwegen”, schrijft hij. Door de econoshock zal het kapitalisme weer afslanken, stabieler en nederiger worden. „Ten dienste van de economie, en niet omgekeerd.”

Maar de meest ingrijpende schok zal volgens hem de groene revolutie worden. In tegenstelling tot Thomas Friedman (The World is Flat) stelt hij vast: „De ecologische factor maakt de aarde minder vlak, omdat de kostprijs van het wereldwijde logistieke systeem tot nu toe geen rol speelde.”

Duurzaamheid wordt het mantra van een ‘Nieuwe Economische Orde’, voorspelt Noels. De rol van de staat daarbij is minder duidelijk. Het is een lacune waarvoor je gemakkelijk de ogen sluit. Want dit boek bulkt van de verhelderende inzichten.